|
Kurgu Depremi; Yapı ya da insan yaşamı içinde
(ortalama 75 yıl) beklenen en büyük deprem ya da depremlerdir.
İzmir urunda deprem kurgusu için iki tane kırık üzerinde olabilecek
en büyük depremler alınır. Bunlar İzmir Kırığı ile Karaburun -
Teke kırığı ayrıca Urla-Seferihisar kırıklarıdır. Bunlardan ilk
ikisi önemlidir.
1. Karaburun-Teke Kırığı. Kuzey-Güney doğrultulu biçinti (sağ
yanall atımlı kırıktır). Oluşturabileceği en büyük deprem M =
7.3'dür. Deprem odak derinliği 7 ile 10 km'dir. Beklenen en büyük
yer yırtma boyu 110 km dir.
2. İzmir Kırığı. Kemalpaşa'dan Çeşmealtı'na dek uzanan İzmir'i
güney kıyısından biçip geçen en önemli göçüntü kırığıdır. Göçüntü
kırık düzleminin eğimi 60o kuzeye doğrudur(Hatay'dan Karşıyaka'ya
doğru). Üretebileceği en büyük deprem 10 km derinde M = 6.5 büyüklüğünde
olup 20 km'lik yüzey yırtılması oluşturabilir.
İZMİR'DE YAPININ ÜZERİNDE DİKİLDİĞİ YERSEL BİRİME GÖRE GÖRECEĞİ
GÜCÜNDE ARTMA / EKSİLME
Üstünde bulunulan yer yapısının kaya ya da toprak olmasına, yapının
depremden göreceği yıkımın ölçüsü değişir. Gevşek topraklarda
yıkım gücü beklenenin (+0.8) sayı eklenip üstüne çıkarken, bazı
kayalarda (-1.2) sayı çıkarıp düşebilir. Açıkçası toprak üzerindeki
yapılar, kaya üzerindekiler göre daha çok dokunca (zarar) görürler.
a - Güncel ya da Çok Genç Gevşek Çökeller Üzerindeki Yerler (Holosen-Kuvaterner).
Buralarda deprem yıkım gücü (+0.8) sayı beklenenin üzerinde oluşur.
İzmir'de yıkım gücünün bu oranda büyüyeceği yerler; Çiğli, Menemen,
Mavişehir, Bostanlı, Karşıyaka, Alaybey, Bayraklı, Mersinli, Halkapınar,
Bornova, Kemalpaşa, Alsancak, Basmane, Konak, Karabağlar, Üçkuyular,
İnciraltı, Narlıdere, Urla gibi kesimlerdir.
b - Genç Birimler(Neojen). Depremi ( + 0.5 ) sayı arttırır. İzmir'de
bu gibi yerler; Eşrefpaşa, Şirinyer, Buca, Dağkızılca, Yukarıfetrek,
Yeniköy, Şaşal, Urla, Güzelbahçe, Yağcılar, Armutalan Yarımadasının
Ortası, Uzunada Doğu kıyıları, Çeşme, Alaçatı, Şifne Mordoğan
olarak sayılabilir.
c - Orta Yaşlı Birimler (Oligosen ile Miyosen) . Deprem yıkım
gücünü denizel kayaçlarda (+0.3), karasal kayaçlar (+0.1) artırırlar.
İzmir'de bu gibi yerler yoktur.
d - Yaşlı Denizel Çökel Kayaçları (Üst Kretase, Kretase, Paleosen
ile Eosen) (Krü). Bu gibi kayalar yıkım gücünü ne arttırır ne
de azaltır. Geldiği gibi üst yapıya yansıtır. İzmir'de bu yersel
birimlerin bulunduğu yerler; Küçükbahçe, Çolakburun, Uzunkuyu,
Balıklıova, Gülbahçe, Teke Burnu-Gülbahçe arasındaki boyun dolayındadır.
e - Çok Yaşlı Kayalar (Alt Kretase ile Kretase) (Kra, Kr). Bunlar
karışık kaya (fliş) olarak görülürler. Depremin yıkım gücünü (-0.6)
sayı azaltırlar. İzmir ilinde görülükleri yerler; Güzelbahçe yamaçları,
Narlıdere yamaçları, Balçova Yamaçları, Efes Çukuru, Bademler
yamaçları, Seferihisar yamaçları, Değirmendere, Doğanbey, Dikmendağı,
Emiralan, Manisa Dağı, Sabuncubeli, Yukarıfetrek yamaçları, Buca
yamaçları ile doğusu, Küredağ, Eskicidağ, Kemalpaşa güney yamaçlarıdır.
f - Derinlik Kayaçları ile Başkalaşık Kayaçlar. Deprem yıkım gücünü
(-1.2) oranında azaltırlar. İzmir'de bu tür yerler; Büyükçiğli
sırtları, Bayraklı sırtları, Evkalar, Yamanlar Dağı, Menderes
Batı sırtları, Yeniköy doğu sırtları, (Çubuklu Dağ), Ahmetbeyli,
Gümüldür kuzey tepeleri, Barbaros ile Kocadağ, Zeytineli, Uzunkuyu,
Küçükbahçe, Çeşme, Çiftlikköy, Karaburun Haseki, Salman, Bozdağ,
Kıran Dağ, Teke Burnu, Keçikalesi, Karaağaç Burnu, Selçuk Tepeleri,
Kuşadası Tepeleri, Çamlık olarak sayılabilir.
Dolayısıyla deprem yıkımlarının, etkisini azaltmak için en uygun
yerler (e) ile (f) de sayılan yerlerdir.
Prof. Dr. Ahmet ERCAN
|