YAPI MALZEMELERİ PİYASA GÖZETİMİ VE DENETİMİ & YAPILAN UYGULAMALAR

TAŞKIN NAR
PİYASA GÖZETİMİ VE DENETİMİ ŞUBE MÜDÜRÜ
25.12.2006

4703 SAYILI ÇERÇEVE KANUN
 “Ürünlerin Teknik Mevzuatının Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun”
 Ürünlerin Piyasaya arz koşullarını ,
 Üreticilerin ve dağıtıcıların yükümlülüklerini,
 Onaylanmış Kuruluşların sorumluluklarını,
 Piyasa gözetimi ve denetimi yapacak yetkili kuruluşların sorumluluklarını,
düzenler.

4703 SAYILI KANUN ÇERÇEVESİNDE BAKANLIĞIMIZIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
 Teknik düzenlemesi bulunan ürünlerle ilgili olarak, Piyasaya arz edilen ürünlerin Yeni Yaklaşım kararnamelerine dönüşen ulusal yasaların koşullarına uyduğunu denetlemek,
 Teknik düzenlemesi bulunmayan ürünlerle ilgili olarak, zorunlu koşulları sağlamada üretici tarafından esas alınan kriter veya kriterler çerçevesinde ürünün güvenli olup olmadığını denetlemek,
 Üreticilerin, ürünün tüketiciler ve dağıtıcılar açısından azami güvenlik sağlayacak şekilde üretilmesi için uymaları gereken kuralları belirlemek,
 Ürün piyasaya arz edildikten sonra gözetim ve denetim faaliyetlerini yürütmek,

4703 SAYILI KANUN ÇERÇEVESİNDE ÜRETİCİLERİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
 Piyasaya sadece teknik düzenlemesine uygun ve güvenli olan ürünleri arz etmek,
 İlgili teknik düzenlemede belirtilen tüm belgeleri; muhafaza etmek ve istenilmesi halinde yetkili kuruluşlara ibraz etmek,
 Yeterli uyarı olmaksızın fark edilemeyecek nitelikteki riskler hakkında tüketici ve dağıtıcılara gerekli bilgiyi sağlamak;
 Yapılan denetim sonuçlarından dağıtıcıları ve kamuoyunu haberdar etmek,
 Ürünün teknik düzenlemeye uygun bir şekilde işaretlenmesini sağlamak,
 Güvensizliği belirlenmiş ürünlerin piyasaya arzının durdurulmasını, piyasadan toplatılmasını sağlamak,
 Üretici, güvenli olmadığı tespit edilen ürünün kendisi tarafından piyasaya arz edilmediğini veya ürünün güvenli olmaması halinin ilgili teknik düzenlemeye uygunluktan kaynaklandığını ispatladığı taktirde sorumluluktan kurtulur.

4703 SAYILI KANUN ÇERÇEVESİNDE DAĞITICILARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
 Güvenli olmadığını bildiği ürünleri piyasaya arz etmemek,
 Faaliyetleri çerçevesinde, ürünlerin taşıdığı riskler ve bu risklerden korunmak için alınması gereken önlemler hakkında ilgililere bilgi vermek,
 Üreticinin tespit edilemediği durumlarda, üreticinin veya malı tedarik ettiği kişinin kimliğini bildirmeyen dağıtıcı, üretici olarak kabul edilir.
 Uygunluk işareti ve uygunluk değerlendirme işlemleri sonucunda verilen belgeleri tahrif ve taklit etmemek, usulüne uygun olmadan kullanmamak,

YAPI MALZEMELERİNİN PİYASA GÖZETİMİ VE DENETİMİ
23.06.2004 tarih ve 25501 sayılı Resmi gazete’de “Yapı Malzemelerinin Piyasa Gözetimi ve Denetimine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” yayınlanmıştır.

Yapı malzemelerinin piyasaya arzı, dağıtımı veya piyasada iken Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (89/106/EEC)’ne veya Yönetmelikte atıfta bulunulan teknik şartnamelere uygun olarak üretilip üretilmediğinin, güvenli (insan sağlığı, can ve mal güvenliği, hayvan ve bitki yaşam ve sağlığı, çevre ve tüketicinin korunması bakımından azami ölçüde koruma sağlayan) olup olmadığının denetlenmesi veya denetlettirilmesi, güvenli olmayan yapı malzemelerinin güvenli hale getirilmesinin temin edilmesi, gerektiğinde yaptırımların uygulanması faaliyetlerini kapsar.

PGD – OTORİTE

 

GÜVENLİ ÜRÜN
 Normal kullanım süresinde ve normal şartlarda risk taşımayan veya;
 Kabul edilebilir ölçülerde risk taşıyan ve kamu sağlığını, çevre, bitki ve hayvan varlığını koruma gibi temel gerekleri
Karşılayan üründür.

PİYASA GÖZETİMİ VE DENETİMİ NASIL YAPILIR?
 Bakanlık yapı malzemelerinin piyasa gözetim ve denetimini (resen veya şikayet üzerine) görevlendirdiği denetim elemanları aracılığıyla yapar.
 Yetkili Kuruluş (Bakanlığımız) piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri için eline geçen her türlü bilgiyi kullanır. Bu bilgilerin kaynağı şikayet, ihbar, tüketici, kullanıcı, rakip firmalar, sivil toplum örgütleri ve kamu kuruluşları olabilir.

YAPI MALZEMELERİNİN PİYASA GÖZETİMİ VE DENETİMİ NERELERDE YAPILIR?
 Yapı malzemelerinin üretildikleri, işlendikleri, ambalajlandıkları, montaj ve dolum yapıldıkları yerlerde,
 Mağaza, dükkan, ticarethane, depo, ambar, şantiye mahalleri ve nakil araçları gibi her türlü mekan ve ortamda, depolandığı ve/veya satıldığı, kullanıldığı yerlerde,
 Gerektiğinde yapı işlerinde,
 Girdi olarak kullanıldığı yer ve tesislerde denetimi yapılabilir.

PİYASA GÖZETİMİ VE DENETİMİ NE ŞEKİLDE YAPILIR?

TEKNİK DOSYA

“YAPI MALZEMESİNE CE İŞARETİNİN LİŞTİRİLMESİ VE TEKNİK DOSYANIN HAZIRLANMASINA DAİR TASLAK TEBLİĞ”hazırlanmıştır.

Teknik dosya oluşturulmasının amacı;
Üreticilere/Dağıtıcılara, İthalatçılara ve Piyasa Gözetimi ve Denetiminden sorumlu olan kişilere yol göstermek, ilgili teknik düzenlemede belirtilen gereklere uygunluğun değerlendirilmesini ve ürünün tasarımı, üretimi ve işlevselliğinin anlaşılmasını sağlamaktır.

TEKNİK DOSYANIN İÇERİĞİ
 Ürüne ait genel tanımlama,
 Tasarıma ait çizimler, ürünlerin /üretim prosedürüne ilişkin bilgiler,
 Ürüne ait teknik şartnamelerin listesi ve/veya ilgili direktif şartname listesi.
 Ürünün ilgili direktifte öngörülen temel gerekleri karşılaması için gerekli kalite faktör değerleri,
 Ürünün Test belge ve raporları, muayeneler
 Başlangıç Tip Deneyi sonuçları raporları (onaylanmış kuruluş tarafından düzenlenen),
 Varsa kalite güvence sistem belgesi ve/veya fabrika üretim kontrol dokümantasyonu (kalite kontrol planı, laboratuar ekipman listesi, üretim yeri akış şeması, paketleme ve depolama durumu, ürün izlenebilirliğinin tanımı (piyasa ve depolama dahil), ürünün dış etken ve diğer malzemelerle karışımını engelleyici tedbirler, üretim ve ürün kontrolünün sağlandığı doküman listesi, deney metod listesi)
 AT uygunluk Belgesi
 AT uygunluk Beyanı

TEKNİK DOSYA
 Teknik dosya, risk ve öneme uygun bir zaman süresi içinde denetim elemanlarının kullanımına sunulmak üzere hazır bulundurulmalıdır,
 İlk olarak, eğer hazırlanmışsa, 7 gün içerisinde yetkili piyasa gözetimi ve denetimi birimlerine teknik dosyanın bir özeti sağlanır.
 Teknik dosyanın özetinin mevcut olmaması güvensizlik şüphesi için yeterli bir gerekçe oluşturur.
 Teknik dokümantasyonun tamamı ancak, güvensizliğin açık olduğu durumlarda talep edilir.

TEKNİK DOSYA ÖZETİ
Teknik dosya özeti, aşağıdaki hususları içerir:

 Ürüne ait genel tanımlama,
 Ürüne ait teknik şartnamelerin listesi ve/veya ilgili direktif şartname listesi,
 Ürünün test, belge ve raporları, muayeneler ve sonuçları
 Varsa kalite güvence sistem belgesi ve/veya fabrika üretim kontrol dokümantasyonu (kalite kontrol planı, laboratuar ekipman listesi, üretim yeri akış şeması, paketleme ve depolama durumu, ürün izlenebilirliğinin tanımı (piyasa ve depolama dahil), ürünün dış etken ve diğer malzemelerle karışımını engelleyici tedbirler, üretim ve ürün kontrolünün sağlandığı doküman listesi, deney metod listesi v.b.)
 AT uygunluk beyanı,
 AT uygunluk belgesi

AT Uygunluk Beyanı
 AT Uygunluk Beyanı üreticinin kendisi tarafından düzenlenir.
 AT Uygunluk Beyanı üreticinin, ürünü ile ilgili olan direktif gereklerine uygun üretim yaptığının bir beyanıdır.

Biz, (İmalatçının adı)
........................................................................................................
(adresi)
.........................................................................................................
aşağıda adı, tipi veya modeli ile seri numaraları verilen ürününün /ürünlerin belirtilen standartlara (veya dokümanlara) uygun olarak .......................................(direktifin/direktiflerin numarası)…………… sayılı direktifin/direktiflerin gereklerini karşılayacak şekilde ürettiğimizi beyan ederiz.

Ürünlerin Adı, Tipi/Modeli, Seri No İlgili standardlar
İlgili dokümanlar
Tarih ve yer
Yetkili Kişinin İmzası ve Kaşe

AT UYGUNLUK BELGESİ
Üretici veya onun Toplulukta yerleşik yetkili temsilcisinin, piyasaya arz ettiği yapı malzemelerinin bunlara uygulanan tüm temel gereklere uygun olduğunu gösteren belgedir.

AT Uygunluk Belgesi özellikle aşağıdaki hususları içerir.
 Belgelendirme Kuruluşunun adı ve adresi,
 Üreticinin veya topluluk içindeki kurulmuş temsilcisinin adı ve adresi,
 Ürünün tanımı (tarifi) (cins,tip, sınıf, kullanım….vb. tanımlar)
 Ürünün uyacağı hükümler,
 Ürünün kullanımında uygulanabilir özel şartlar
 Belge numarası,
 Uygulanabildiğinde, belgenin geçerlilik süresi ve şartları,
 Belgeyi imzalamakla görevlendirilmiş olan kişinin adı ve pozisyonu,

YASAL DAYANAKLAR
 4703 Sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun Uyarı,
 Maddi Cezalar,
 Ürünün piyasadan toplatılması,
Ürünün piyasaya arzının durdurulması gibi,
cezai müeyyideleri uygulanır.

 Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik
 Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (89/106/EEC)

Bakanlığımızca yayımlanan, Yapı Malzemelerinin Piyasa Gözetimi ve Denetimine

PİYASA GÖZETİMİ VE DENETİMİ FAALİYETLERİ
 İllerde PGD çalışmalarında görev alacak personelin tespiti konusunda yapılan çalışmalar neticesinde 81 ilde yaklaşık 400 kişiden oluşan “Yapı Malzemeleri Denetim grubu oluşturulmuştur.
 81 İlde oluşturulan Yapı Malzemeleri Denetim gruplarına, 12 il merkezinde eğitim çalışmaları düzenlenmiştir.
Bursa – Diyarbakır - Antalya - İstanbul - İzmir - Bolu - Van - Ankara - Erzurum - Samsun - Gaziantep - Nevşehir

 Türkiye’de 81 ilde Yapı Malzemesi ürünleri ile ilgili hangi deneylerin yapılabildiğinin tespiti için, Yapı Malzemeleri Denetim Grubu elemanları marifetiyle Türkiye genelinde laboratuar alt yapısı tespit çalışmaları yapılmıştır.
 Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığı arasında Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (89/106/EEC) kapsamındaki ürünlere ilişkin olarak yürütülecek piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerinin icrası için 13.04.2006 tarihinde protokol imzalanmıştır.
 Bu protokol çerçevesinde piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri başlatılmıştır.Piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri;
 -Şikayete maruz ürünler (Elyaflı çimentolu oluklu levha, Sıhhi tesisat armatürleri, Kapı kilitleri, Agregalar, Seramik Karolar, Boya v.b.)
 -Denetimi planlanmış ürünler (Hazır beton, Beton çelik çubukları, çi,mento v.b.)
 ürünleri üzerinde gerçekleştirilmektedir.
 Türkiye genelinde, 38 İl’de, 190’e yakın piyasa gözetimi ve denetimi faaliyeti gerçekleştirilmiştir.

PGD – PROJELER
İdari alt yapının güçlendirilmesi açısından da İngiltere ile contrat imzalanmış olan eşleştirme (Twinning) projesinin çalışmalarına başlanmıştır.

TWİNNİNG PROJESİ
Proje kapsamındaki bileşenler;
 Piyasa Gözetimi ve Denetimi Stratejisi,
 Avrupa Birliği Üye Ülkeleri ve Türkiye Mevzuatları
 Proje sürecinde gerçekleştirilecek eğitimler

Piyasa Gözetimi ve Denetimi Stratejisi;
 Piyasa Gözetimi ve denetimi stratejisi (ilk iki ay içerisinde)
 Betonarme çelik çubukları, beton ve bileşenleri, çimento ve ısı yalıtım malzemeleri kapsamında olan öncelikli ürün grupları için stratejinin pilot uygulaması (5. ve 6. aylarda)
 Avrupa Birliği Üye Ülkeleri ve Türkiye Mevzuatları;
 Avrupa Birliği Direktifleri ve Ulusal Mevzuatlar arasında karşılaştırmalı çalışmalar (ilk iki ay içerisinde)
 Çalışmalarda öneriler

Proje Sürecinde Gerçekleştirilecek Eğitimler;
 Bayındırlık ve İskan Müdürlüklerinde, piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerini yürütecek yaklaşık 400 denetçinin 10 pilot İl’de eğitimi (5. ve 10. aylar arasında)
 Bakanlık merkez laboratuvarının akreditasyonu, bilgi akış sistemi; “ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemleri-Şartlar” ve EN ISO 17025:2000 Deney ve Kalibrasyon Laboratuvarlarının Yeterliliği İçin Genel Şartlar standartlarına göre eğitimi (4. ve 8. aylar arasında 21 gün)
 Merkez laboratuvar personelinin ağırlıklı olarak öncelikli ürün grupları ve mekanik dayanım, yangın, ısı ve akustik alanlarında eğitimi
 Merkez laboratuarında görev yapan 3 personel için mekanik dayanım, yangın, ısı ve akustik alanlarında İngiltere’de staj imkanı
 Piyasa Gözetimi ve Denetimi faaliyetlerinin idaresini sağlayacak merkez personelinin eğitimi
 Sektör için bilgilendirme seminerleri

STRATEJİMİZ
 Bakanlığımız, Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (89/106 EEC) piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri için bir taslak strateji oluşturmuştur.
 Taslak strateji, İngilizler ile ortak çalışmamız olan Twinning Projesi çalışmaları çerçevesinde netleştirilecektir.
 Piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri için oluşturduğumuz taslak stratejiye göre;
 -Resen uygulamaların şantiye mahallerinde yapılması, öncelikli PGD uygulamalarının risk grubu yüksek uygunluk teyit sistemi (1,1+) ürün gruplarında, binaların taşıyıcı sistemine direkt etki eden yapı malzemelerine yoğunlaştırılması planlanmaktadır.
 -Şikayet mekanizması çerçevesinde yapılan PGD faaliyetlerinde şikayet edeni ve edileni beraber denetlemek,
 Bakanlık olarak, piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerinin, 81 ilde 400 kişilik teknik personelden oluşan Yapı Malzemeleri Denetim Grubu ile gerçekleştirilmesi, yapı Malzemesi ürün/ürün gruplarını test eden özel, kamu, üniversite laboratuarlarından yararlanılması düşünülmektedir.

HEDEFLERİMİZ
 Oluşturulan Yapı Malzemeleri Denetim gruplarına, Twining projesi kapsamında eğitim çalışmalarının verilmesi,
 Sektör bilgilendirme-eğitim çalışmalarının yapılması,
 Sektör gruplarının Onaylanmış Kuruluşlar olma noktasında özendirilmesi,
 Ülke genelinde yapı malzemesi laboratuar alt yapısının geliştirilmesi.
 81 İl ile piyasa gözetimi ve denetiminin gerçekleştirilebilmesi amacı ile bir veri tabanı ihalesinin sonuçlandırılması.