Resmi Gazete 12 Ağustos 2001 Sayı: 24491 YAPI DENETİMİ UYGULAMA USUL VE ESASLARI YÖNETMELİĞİ ! ! ! ! DİKKAT BU YÖNETMELİK YÜRÜRLÜKTE
DEĞİLDİR ! ! ! ! BİRİNCİ BÖLÜM Amaç : Kapsam : Hukuki dayanak :
Yapı denetim kuruluşları : Yapı denetim kuruluşlarının denetleyebilecekleri toplam yapı inşaat alanı 720.000 m2'yi geçemez. Bu kuruluşlar, görev yapacağı il dışında, kanunun uygulandığı illerde şube açabilirler. Şube açabilmeleri için yapı denetim kuruluşlarının yapı inşaat alanına bağlı olarak o ilde ikamet eden yapı denetçisi inşaat mühendisini ve yardımcı kontrol elemanlarını istihdam etmesi zorunludur. Şubede istihdam edilecek yapı denetçisi inşaat mühendislerine ait Örnek 1'e uygun taahhütnamenin, denetçi belgesinin, nüfus cüzdanı örneğinin, ikametgah ilmühaberinin, noter tasdikli imza beyanının ve yardımcı kontrol elemanı mühendislere ait Örnek 2'ye uygun taahhütnamenin, diploma suretinin ve ikametgah ilmühaberinin Yapı Denetim Komisyonuna verilmesi gerekmektedir. Yapı denetim kuruluşunun üzerinde başka denetim işi bulunmamak, aynı alanda ve tek ruhsata bağlı olmak şartıyla toplam yapı inşaat alanı sınırı aranmaz.
a) Kuruluşun ödenmiş sermayesinin nama
yazılı hisselerinin tamamının mimar ve mühendislere
ait olduğunu ve yalnızca yapı denetimini faaliyet konusu
olarak seçtiğini gösteren ticaret sicil gazetesi, denetim sorumluluğu üstleneceğine dair Örnek 4'e uygun taahhütnameleri, denetçi belgeleri, noter tasdikli imza beyanları, nüfus cüzdanı örnekleri, ve ikametgah ilmühaberleri. Bu belgelerden herhangi birinin, gerçeğe aykırı düzenlendiğinin anlaşılması halinde düzenleyenler veya bu tür belgeleri kullananlar hakkında suç duyurusunda bulunulur ve izin belgesi verilmişse iptal edilir. Yapı denetim kuruluşlarının çalışma
usul ve esasları : Yapı denetim kuruluşları, yapı denetimi izin belgesinin noter tasdikli sureti ile Bakanlıkça onaylanmış yapıya ilişkin bilgi formunun aslını, yapı ruhsatı alınması aşamasında ilgili idareye vermek zorundadır. Yapı denetim kuruluşları proje denetimi aşamasında; a) Bakanlıkça hazırlanan Mühendislik ve Mimarlık Proje Düzenleme Esasları, imar planı, ilgili idarenin imar yönetmelikleri ile diğer yönetmelik, şartname ve standartlara uygunluğunu, b) Proje müellifince hazırlanan, uygulama projelerinin ve hesaplarının ilgili mevzuata uygunluğunu, c) Bakanlıkça hazırlanarak 28/6/1993 tarihli ve 393 sayılı Genelge ile yürürlüğe konulmuş bulunan "Zemin ve Temel Etüdü Raporunun Hazırlanmasına İlişkin Esaslar"a uygun olarak bir jeoteknik rapor olup-olmadığını ve temel sisteminin bu rapora uygunluğunu, d) Taşıyıcı sistemin öncelikle Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik ile TS 500 ve yürürlükteki standart, şartname ve esaslara göre projelendirildiğini, e) 8/5/2000 Tarihli ve 24043 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Binalarda Isı Yalıtım Yönetmeliği'ne uygunluğunu kontrol eder. Yapı denetim kuruluşu, varsa bu rapor ve projelerde
tespit edilen eksiklik ve yetersizliklerin giderilmesini sağlar.
Yapım aşamasında; a) Yapını taşıyıcı sistemindeki beton, beton çelik çubuk, duvar elemanları vb. malzeme ve imalatın; standart ve şartnamelere göre Bakanlıkça izin belgesi verilen özel veya kamu kuruluşlarının laboratuvarlarında muayene ve deneylerini yaptırarak raporlarını ilgili idareye verir. b) Beton kalıbı ve demir teçhizatı kontrol edilerek Örnek-5'e uygun tutanak düzenlenmeden beton dökümüne izin verilmez. Beton, yapı denetim kuruluşunun yardımcı kontrol elemanlarının gözetiminde dökülür. Beton numuneleri, mutlaka döküm yerinde yardımcı kontrol elemanları nezaretinde deneyi yapacak laboratuvar teknik elemanlarınca alınır, alınan numuneler laboratuvara, bu laboratuvar teknik elemanı tarafından götürülür. Beton dökümünü müteakip Örnek-6'ya uygun tutanak düzenlenir. Bu tutanakları ve deney raporlarını, düzenleme tarihinden itibaren üç iş günü içinde ilgili idareye verir. c) Yapı denetim kuruluşu, yazılı ihtarına rağmen ruhsat ve eklerine aykırı iş yapan işçi ve ustanın durumunu ilgili idareye bildirir. d) Yapının ruhsat ve eklerine uygun olarak kısmen veya tamamen bitirildiğini belirten ve denetçi mimar ve mühendisler tarafından imzalanan raporu ilgili idareye verir. e) Yapı kullanma izninin alınmasını müteakip, yapı denetim kuruluşu yapı denetimine ait diğer bilgi ve belgeleri ilgili idareye verir. Teknik Personelin Denetim Yetkisi ve Yapı Denetim
Kuruluşlarındaki İstihdam Esasları : a) Denetçi mimarlar; mimari projenin ve yapının bu projelere uygun yapılıp yapılmadığının denetimini yaparlar. Denetim yetki sınırları 360,000 m² toplam inşaat alanıdır. b) Proje denetçisi inşaat mühendisleri; jeoteknik raporuyla birlikte yapı statiği ve betonarme-çelik-ahşap-yığma yapı hesabı ve projelerinin denetimi ile görevlidir. Denetim yetki sınırları 360,000 m² toplam inşaat alanıdır. c) Yapı denetçisi inşaat mühendisleri; yapı denetimi yaparlar. Denetim yetki sınırları 120,000 m²'dir. d) Denetçi makine mühendisleri; proje ve yapı denetimi yaparlar. Denetim yetki sınırları 120,000 m²'dir. e) Denetçi elektrik mühendisleri; proje ve yapı denetimi yaparlar. Denetim yetki sınırları 120,000 m²'dir. Yapı denetim kuruluşlarında görev
alacak yardımcı kontrol elemanları; Yapı denetim kuruluşları; denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanlarının denetleme yetkisine sahip oldukları yapı inşaat alanı aşıldığı takdirde, ilave denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcı kontrol elemanları görevlendirmek ve bununla ilgili belgeleri Yapı Denetim Komisyonuna vermek zorundadır. Yapı denetçisi inşaat mühendisi ve yardımcı kontrol elemanları, sadece bir il sınırları içinde görev yapabilirler. Diğer denetçi mimar ve mühendisler ile yardımcıları için bu şart aranmaz. Yardımcı kontrol elemanları, kuruluşun görev yapacağı ilde üstleneceği denetim hizmeti için Örnek-2'ye uygun taahhütnameyi, diploma suretini, ikametgah ilmühaberini yapı denetim kuruluşuna vermek zorundadır. Yapı denetim kuruluşlarının proje ve yapım işini denetleyecekleri yapıların ruhsatları, kuruluşu temsilen denetçi mimar veya inşaat mühendisleri tarafından imzalanır. Yapı denetim kuruluşları ile denetçi mimar veya mühendislerinden birinin yapı ile ilişkisinin kesilmesi halinde, ilgili idare yapının o andaki durumunu belirleyen bir tespit tutanağını üç iş günü içinde düzenleyerek bir kopyasını Yapı Denetim Komisyonuna gönderir. Yapı denetim kuruluşu, ayrılan denetçi mimar veya mühendisin yerine 30 gün içinde yeni denetçi mimar veya mühendisi görevlendirmediği takdirde ilgili idarece yapı tatil tutanağı düzenlenir. Yapı denetim kuruluşundan ayrılmak isteyen denetçi mimar ve mühendisler, bu isteklerini noter kanalıyla Bakanlığa ve yapı denetim kuruluşuna bildirirler. Bu durumda bildirimin Bakanlığa tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde bir başka yapı denetim kuruluşundan görev alamazlar. Laboratuvarların çalışma usul ve esasları : Madde 8- Yapı malzemeleri ile ilgili ham madde ve mamul madde üzerinde ilgili standartlara veya teknik şartnamelerine göre ölçüm, muayene ve kalibrasyon yapabilen ve diğer özelliklerini tespit edebilen yeterli alet ve teçhizata sahip laboratuvarlar; Bakanlık Yapı İşleri Genel Müdürlüğünden izin belgesi almak zorundadır. İzin belgesi almak için gerekli şartlar, Bakanlıkça hazırlanan bu Yönetmelik eki Laboratuvar İzni Onay Talimatı (Ek-1) ile Laboratuvar İzin Belgesi Teknik Şartnaması (Ek-2)'de belirtilmiştir. Laboratuvar kuruluşu, şube açtığı takdirde bu şube için de ayrıca izin belgesi alınması şarttır. Yapı malzemesi üreten veya imal eden kuruluşlar ürettikleri veya imal ettikleri malzemeleri test etmek üzere kurdukları laboratuvarlarda yapı denetimine ilişkin muayene ve deneyleri yapamazlar. Laboratuvarlarda yapı malzemesi kalite kontrolü konusunda laboratuvar denetçi belgesine sahip en az bir inşaat veya kimya mühendisi, zemin deneyleri konusunda laboratuvar denetçi belgesine sahip en az bir inşaat veya jeoloji veya jeofizik mühendisi ile yardımcı teknik elemanlar istihdam edilir. Deneyi yapılacak numuneler, standartlarda yazılı usullere göre laboratuvar görevlilerince alınır ve usulüne uygun teste tabi tutulur. Test ve deney sonuçlarını gösteren bir deney raporu düzenlenir. Laboratuvarlar, her yıl en az bir defa Bakanlıkça
denetlenir ve İzin Belgeleri yenilenir. Aşağıdaki şartları ve belgeleri sağlayan mimar ve mühendislere yapı denetimi komisyonuna başvurmaları halinde, Örnek 7'ye uygun denetçi mimar veya denetçi mühendis belgesi verilir. a) Diploma veya mezuniyet belgesinin aslı veya noter tasdikli örneği, b) İlgili meslek odalarına kayıtlı olduklarına dair belge, c) Nüfus cüzdanı tasdikli örneği ve 2 adet fotoğraf, d) Cumhuriyet Savcılığından alınacak, yüz kızartıcı bir suçtan dolayı hüküm giymediğine dair adli sicil belgesi, e) Mesleğinde fiilen en az 12 yıl çalıştığına dair, ilgili kurum ve kuruluşlardan alınacak belgeler, f) Laboratuvarlarda görev alacak denetçi mühendisler için 12 yıllık fiili meslek süresinin en az üç yılını meslek içi ihtisas alanında çalıştığına dair kurum ve kuruluşlardan alınacak belge, Kamu çalışanı olan mimar ve mühendisler mesleki deneyime sahip olduklarını, görev yaptıkları kurumlarından alacakları belge ile çalıştıkları mesleki ihtisas alanlarını ve çalışma süresini belirtecek şekilde belgelendirirler. Serbest veya özel kesimde çalışan mühendis ve mimarlar; mesleki deneyimlerini ve çalışma sürelerini belirten, çalıştıkları özel kuruluşlardan aldıkları ve çalışma alanı ile ilgili kamu kurum ve kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca onaylı belge ile belgelendirirler. Yapı denetim komisyonunca verilen denetçi belgeleri 5 yıl için geçerlidir ve 5 yılın sonunda yenilenmeyen denetçi belgesi hükümsüz sayılır. Denetçi belgeleri ; adıyla düzenlenir. Denetçi belgesi verilmiş olan mimar ve mühendisler, Bakanlığın veya Bakanlıkça uygun görülen kurum ve kuruluşların açacakları hizmet içi eğitim programlarına katılmak zorundadırlar. Yapı denetim komisyonunca uygun görülen ve geçerli bulunan belgelenmiş hastalık, tabii afet vb. sebepler olmadan iki defa kursa katılmayanların denetçi belgeleri iptal edilir, sicillerine işlenmek üzere yapı denetim kuruluşuna bildirilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Yapı Denetim Komisyonu : Asil üyelerin bulunmaması halinde, yedek üyeler görev yaparlar. Yapı Denetim Komisyonunun Çalışma
Usul ve Esasları : Yapı denetim komisyonu; yapı denetim kuruluşlarının faaliyetlerini denetlemek, mimar ve mühendislere denetçi belgesi vermek , yapı denetim kuruluşlarına izin belgesi düzenlemek, denetçi mimar ve mühendislerin sicillerini tutmak ve yapı denetimi süresince taraflar arasında doğacak uyuşmazlıkları inceleyerek görüş bildirmekle görevlidir. Kanunun uygulanmasına ilişkin doğabilecek uyuşmazlıklar, öncelikle yapının bulunduğu yerin il bayındırlık ve iskan müdürlüklerince Yapı Denetim Komisyonuna bildirilir. Yapı Denetim Komisyonu itiraz konusunu, öncelikle taahhütname ve sözleşme olmak üzere ilgili mevzuat hükümlerini dikkate alarak inceler ve sonuçlandırır. Komisyon, gerektiğinde uyuşmazlık konularını, şikayetleri ve yapı denetim kuruluşlarının faaliyetlerini mahallinde incelemek üzere elemanlar ve heyetler görevlendirir. Yapı denetim kuruluşlarının denetçi mimar ve mühendisleri ile yardımcı kontrol elemanlarına, kamu ve özel sektör kuruluşları ile birlikte belirleyeceği şartlara göre meslek içi eğitim ve faaliyet programları düzenler.
Yapı denetimi hizmet sözleşmesi : Yapı denetimi hizmet sözleşmeleri yapı sahibi ile yapı denetim kuruluşu arasında akdedilir. Bu sözleşmenin bir sureti Örnek-9'a uygun taahhütname ekinde ilgili idareye verilir. Yapı sahibi, yapım işi için anlaşma yaptığı yapı müteahhidini hiçbir şekilde vekil tayin edemez. Yapı ruhsatı alındıktan sonra iki yıl içerisinde inşaata başlanmadığı veya başlandığı halde, başlama müddeti ile birlikte beş yıl içerisinde yapı bitirilemediği ve bu süre içerisinde ruhsat yenilenmediği takdirde 3194 Sayılı İmar Kanunu gereğince ruhsat hükümsüz hale gelir ve yeniden yapı ruhsatı alınması gerekir. Bu durumda yapı sahibi ile yapı denetim kuruluşu arasındaki sözleşme sona erer. Yapı sahibi önceki yapı denetim kuruluşu ile yeniden sözleşme yaparak işe devam edebileceği gibi, başka bir yapı denetim kuruluşu ile de sözleşme yaparak işe devam edebilir.
Yapı denetim hesabı, ilgili idarelerin kendi muhasebe sistemine göre tutulur. Bu hesaptan ödemeler, encümen kararına gerek olmadan ita amiri veya yetkilendirdiği kişinin imzasıyla yapılır. Hizmet Bedellerinin Tespiti ve Tahsili : Yapı denetimi hizmet bedeli, yapı yaklaşık maliyeti ile hizmet bedellerine esas oranların çarpımı ile elde edilen bedeldir. BU bedele proje ve yapı denetimi ile her türlü muayene ve deney ücreti dahildir. Yapı yaklaşık maliyeti, Bakanlıkça her yıl yayımlanan "Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılan Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ'de belirlenen birim maliyetinin, toplam yapı inşaat alanı ile çarpımından bulunur.
Yapım Süresi Hizmet Bedeli Oranları
Yapı denetimi hizmet sözleşmesinde belirtilen yapım süresi, herhangi bir sebeple uzadığı takdirde, uzatan sürenin her altı ayı için yukarıdan belirtilen hizmet oranlarına göre ilave hizmet bedeli ödenir Güçlendirme, değiştirme, ilave kat vb. gibi yeniden yapı ruhsatı almayı gerektiren yapım işlerinde yapı yaklaşık maliyeti, proje müellifince hazırlanan ve ilgili idarenin onayladığı keşif bedelidir. Yapı yaklaşık maliyeti, denetim hizmeti
verilen yıl fiyatları ile belirlenir. Bir sonraki yıla
devreden işlerin yapı denetim hizmet bedeli, ertesi yılın
(uygulama yılı) fiyatları ile değerlendirilir. Bu
durumda ilgili idarece, yıl sonu itibarı ile Yönetmelik
eki Örnek-10'a uygun bir seviye tespit tutanağı düzenlenir
ve yapı bölümünün kısmi oranı belirlenir.
Bu oran üzerinden yapı denetim kuruluşuna ödeme yapılarak
yıl sonu itibariyle hesap kesilir. Hizmet bedeli taksitleri aşağıda açıklanmıştır. a) 1 inci taksit: Proje inceleme ve subasmana kadar olan kısım için denetim hizmet bedelinin %20' sidir. b) 2 inci taksit: Taşıyıcı sistem bölümü için denetim hizmet bedelinin %40' ıdır. c) 3 üncü taksit: Çatı, dolgu duvarları, kapı ve pencere kasaları, tesisat alt yapısı dahil yapının sıvaya kadar hazır duruma getirilmiş bölümü için denetim hizmet bedelinin %20' sidir. d) 4 üncü taksit: Mekanik ve elektrik tesisatı ile kalan yapı bölümü için denetim hizmet bedelinin %20' sidir. Bu bedelin ödenmesinde ilgili idare tarafından inşaatın tamamlandığına dair tutulan tutanak yeterli olacaktır. Yapı denetimi hizmet bedelinin ödenmesine ilişkin taksitler, yapı denetimi hizmet bedelinin %10' undan az olmamak üzere yapının ölçülebilir seviyesi esasa alınarak her bir taksit, kısmi taksitlere bölünebilir. Yapı sahibi taksitini veya kısmi taksitini yatırmadan, müteakip bölümün devamına ilgili idarece izin verilmez.
Yapı ruhsatının alınmasını müteakip, talebi halinde ilk taksit veya kısmi ilk taksit banka teminat mektubu veya devlet tahvili karşılığında yapı denetim kuruluşuna avans olarak ödenir. Bu avans ilk hakedişten mahsup edilir ve alınan teminat idaresine iade edilir. BEŞİNCİ BÖLÜM Sicillerin tutulması : Yapı denetim kuruluşlarının sicil raporları; denetledikleri her yapı için yapı kullanma izninin alındığı veya yapı ile ilişiğinin kesildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde ilgili idare tarafından Örnek-14'e göre düzenlenerek, onaylanır ve Yapı Denetim Komisyonuna gönderilir. Ortalama sicil puanı 60 (altmış) puanın altında olan yapı denetim kuruluşları ile denetçi mimar ve mühendisler olumsuz sicil almış sayılırlar. Olumsuz sicillerin somut bilgi ve belgelere dayandırılması zorunludur. Olumsuz sicil alan yapı denetim kuruluşları ile denetçi mimar ve mühendisleri, Yapı Denetim Komisyonunca yıl içinde yazılı olarak uyarılır. Son üç yıl içerisinde, üç defa olumsuz sicil almış olan yapı denetim kuruluşları hakkında, yapı denetim komisyonunca, 4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 8 inci maddesi gereğince işlem yapılır. Üst üste iki yıl olumsuz sicil alan denetçi mimar ve mühendislerin, denetçi belgeleri yapı denetim komisyonunca iptal edilir ve durum ilgili meslek odalarına bildirilir. Denetçi belgelerinin geçerli olduğu süre içerisinde üç kez olumsuz sicil alan denetçi mimar ve mühendislerin denetçi belgeleri yenilenmez.
Bu sertifikanın, cinsi, malzemesi, ölçüleri vb. özellikleri yapının büyüklüğü, önemi vb. hususlar dikkate alınarak ilgili idarelerce belirlenir. Sertifikanın kağıt üzerine yazılmış ve onaylanmış bir kopyası yapının dosyasında saklanır.
Geçici Madde 1- 4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce Bakanlıkça verilen laboratuvar izin belgeleri, bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay süreyle geçerlidir. Bu süre içinde, bu Kanun hükümlerine uygun olarak yenilenmeyen izin belgeleri geçersiz sayılır. Geçici Madde 2- 4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında, yapı denetimine yönelik hizmet verecek TSE Yeterlik Belgeli Laboratuvarlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay süre içinde Bakanlıktan izin belgesi almak zorundadır. Geçici Madde 3- 4708 Sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun yürürlüğe girmesinden önce ilgili idaresine resmi olarak mimari projeleri verilmiş, ancak inceleme ve onayı tamamlanmamış olan yapılara ait ruhsat işlemleri, 28/8/2001 tarihine kadar ilgili mevzuata göre sonuçlandırılır. Bu tarihe kadar yapı ruhsatı verilmemiş yapılara ait işlemler 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun hükümlerine göre yürütülür. Yürürlük : Yürütme : |