Madde 2- Bu Kanun; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında her türlü yapının inşa edilmesi ile mevcut yapıların güçlendirilmesini ve bunun için yapılacak zemin etüdü, proje, metraj, keşif ve yapım işlerinin denetimini kapsar.

3194 sayılı İmar Kanununun 26 ncı maddesinde belirtilen kanunlar ile kendilerine verilmiş yetkiler çerçevesinde kamu kurum ve kuruluşları tarafından denetlenen kamuya ait yapılar ve tesisler ve aynı Kanunun 27 nci maddesinde belirtilen ruhsata tâbi olmayan yapılar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz. Ancak, kamu kurum ve kuruluşlarının bu Kanuna göre kurulmuş olan yapı denetimi kuruluşlarından yapı denetimi ve teknik danışmanlık hizmeti satın almaları halinde, hizmet satın alacak kuruluş ve satın alınacak hizmetin niteliği bakımından bu Kanunun ilgili hükümleri uygulanır.

Mülkiyeti kamu kurum ve kuruluşlarına ait olmakla beraber kat karşılığı, yap işlet devret veya kiralama veya sınırlı ayni hak tesisi ve benzeri usullere göre gerçek veya özel hukuk tüzel kişiliklere yaptırılan yapılar hakkında bu kanun hükümleri uygulanır

Tanımlar

Madde 3- Bu Kanunda geçen;

1) Bakanlık: Bayındırlık ve İskân Bakanlığını,

2) İlgili idare: Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki yapı ve uygulamalar için büyükşehir belediyeleri ile diğer belediyeleri, bu alanlar dışında kalan yapı ve uygulamalar için valilikleri ve yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni vermeye yetkili diğer idareleri,

3) İmar mevzuatı: Bu Kanun ve bu Kanun uyarınca çıkarılan yönetmelikler ile yapı malzemelerine ilişkin olanlar da dahil olmak üzere, yerleşme ve yapılaşma ile ilgili uygulamaları belirleyen kanun, tüzük, yönetmelik, tebliğ, standart, her ölçekte imar plânı, plân notu, sözleşme, teknik şartname, genelge ve Bakanlıkça yapılacak diğer düzenlemeleri,

4) Yapı veya bina: Yürürlükteki İmar Kanununda düzenlenen yapıyı ve binayı,

5) Yapı sahibi: Yapı üzerinde mülkiyet hakkına veya sınırlı aynî hakka sahip olan gerçek veya tüzel kişiyi,

6) Yapım süresi: Yapı ruhsatı ile yapı kullanma izninin alındığı tarihler arasındaki süreyi,

7) Hizmet süresi: Yapı sahibi ile yapı denetimi kuruluşu arasında imzalanan yapı denetimi hizmet sözleşmesinin akdediliş tarihi ile iş bitirme belgesinin onaylandığı tarih arasındaki süreyi,

8) Denetime tabi yapı inşaat alanı: aydınlıklar hariç olmak üzere, bodrum katlar, asma kat ve çatı arasında yer alan mekânlar, ortak alanlar balkonlar ve teraslar dahil olmak üzere yapının inşa edilen bütün katlarının toplam alanını,

9) Yapı yaklaşık maliyet bedeli: Binaların, Bakanlıkça her yıl yayımlanan mimarlık ve mühendislik hizmetleri bedellerinin hesabına esas olan yapı yaklaşık birim maliyetlerine ilişkin olarak ilgili mevzuatta belirtilen birim maliyet ile yapı inşaat alanının çarpımından elde edilen bedeli ve yapı ile ilgili iksa, fore ve çakma kazık, istinat duvarı ve yapı yaklaşık birim maliyetine esas tebliğde karşılığı bulunmayan her türlü inşaat faaliyetinde imalâtın toplam keşif bedelini, binalarda gerçekleştirilecek değiştirme, güçlendirme ve esaslı onarım işlerinin bedelini ve bina dışında kalan yapılarda ise yapının keşif bedelini,

10) Taşıyıcı sistem: Yapıların temel, betonarme, ahşap, çelik karkas, duvar, döşeme ve çatı gibi yük taşıyan ve aktaran bölümlerini ve istinat yapılarını, 11) Yapı kusuru: Yapının imar mevzuatına, fen ve san’at kurallarına aykırı, eksik, hatalı, kusurlu veya standartlara uygun olmayan malzeme kullanılarak yapılmasından kaynaklanan, yapı tamamlandığı sırada belirlenemeyen ve yapının kullanım süresi içinde ortaya çıkan kusuru,

12) Yapı hasarı: Yapı kusuru hasarı ile diğer yapı hasarlarını,

13) Yapı kusuru hasarı: Kullanım hatasından doğan hasarlar ile doğal âfetten ve benzeri sebeplerden dolayı meydana gelen hasarlar hariç olmak üzere, yapı kusuru sebebiyle yapıda meydana gelen ve yapının kullanımını engelleyen veya yapıda değer kaybına yol açan ve zarar tazminine konu olabilecek taşıyıcı sistem hasarını,

14) Diğer yapı hasarı: Kullanım hatasından doğan hasarlar ve ilgili mevzuatta öngörülenin üzerinde etkiler göstererek meydana gelen doğal âfetten ve benzeri sebeplerden dolayı meydana gelen hasarlar hariç olmak üzere, yapıda meydana gelen ve yapının kullanımını engelleyen veya yapıda değer kaybına yol açan, yapı kusuru hasarı dışında kalan ve zarar tazminine konu olabilen her türlü hasarı,

15) Denetçi : İlgili meslek odası tarafından denetçi belgesi verilmiş bulunan, sicilleri üyesi oldukları meslek odasınca tutulan mimar ve mühendisleri,

16) Yardımcı Denetçi : İmar mevzuatı hükümleri çerçevesinde, yapım işinin denetlenmesi hizmetlerini, bizzat yapıda ve şantiye sahasında, denetçi mimar ve mühendislere bağlı ve gerektiğinde onlara danışarak yapmak ile görevli olan ve sicilleri ilgili meslek odasınca tutulan mimar ve mühendisleri,

17) Kontrol Elemanı: Yapı denetim kuruluşlarının gerek duyması halinde Denetçilerin sevk ve idaresi altında, yardımcı denetçiler ile birlikte yapı denetimi faaliyetlerine katılan tekniker ve teknisyenleri

18) Proje müellifi: Uzmanlık alanına uygun olarak, yapı ruhsatına esas her türlü etüt, aplikasyon, proje, metraj ve keşif hazırlama yetkisine ve telif hakkına sahip olup, ilgili meslek odasına kayıtlı ve kendilerine ait büroları bu odalarca tescil edilen mimar ve mühendisleri

19) Yapı denetimi kuruluşu: Bakanlıktan alınan izin belgesi ile münhasıran jeolojik veya jeoteknik etütlerin veyahut bu etütlerin her iki türünün, zemin etütlerinin, yapı projelerinin ve yapıların teknik yönden denetimini yapan, mevcut yapıların mevzuata uygunluğunun tespit edilmesi de dahil olmak üzere, teknik denetim konusunda müşavirlik hizmetleri verebilen, Üyesi olduğu meslek odasınca verilen denetçi belgesine sahip olmak kaydıyla ortaklarının tamamı mimar, inşaat, makine veya elektrik mühendisleri olup, ayrıca bünyelerinde yardımcı denetçiler ile ihtiyaç duyulması halinde kontrol elemanı olarak da tekniker ve teknisyenleri görevlendiren, sicilleri Birlik tarafından tutulan ticarî tüzel kişilikleri,

20) Laboratuvar: Yapı malzemeleri ile ilgili ham madde ve mamûl madde üzerinde, ilgili standartlara veya teknik şartnamelere göre ölçüm, muayene, test yapmak ve bunların diğer özelliklerini tayin etmek üzere, ilgili mevzuat uyarınca akredite edilmiş veya Bakanlıkça izin verilmiş ve bünyesinde denetçileri istihdam etmesi mecburî olan, sicilleri Birlik tarafından tutulan teknik kontrol ve araştırma tesislerini,

21) Yapı müteahhidi: Ticarî amaçla; şahsî, teknik ve malî kaynakları ile imkânlarını kullanarak veya taşeron eliyle yapım işini üstlenen, yapının plânlara ve mevzuata, fen ve sanat kurallarına, ruhsat eki projelere uygun olarak ve bünyesindeki ilgili uzmanların ve sorumluların gözetimi altında inşa edileceğini yapı sahibine ve ilgili idareye taahhüt eden, ilgili meslek odasına kayıtlı, Bakanlıktan sertifika almış gerçek veya tüzel kişiyi,

22) Yapı sorumluları: Yapı sahibi, yapı müteahhidi, proje müellifi, yapı denetimi kuruluşu ve Laboratuar sahiplerini, ilgili idare yetkililerini,

23) Yapı projesi: Bir yapının inşa edileceği arazi ve zemin etütleri yapılmış mimarî, statik-betonarme, mekanik, elektrik ve diğer teknik projeyi,

24) Yapı ruhsatı: İmar mevzuatına uygun olarak, yapı sahibi, yapı müteahhidi, şantiye şefi, proje müellifleri ile yapı denetim kuruluşu yetkilisinin imzaları alınmak suretiyle, standardına uygun olarak ilgili idarece düzenlenen ve yapının inşa edilmesine izin verildiğini gösteren belgeyi,

25) Yapı kullanma izin belgesi: Bu Kanun kapsamındaki yapıların imar mevzuatına uygun şekilde tamamlandığını gösteren iş bitirme belgesinin ilgili idaresince onaylanmasından sonra, yapı sahibinin, yapı müteahhidinin, şantiye şefinin, yapı denetimi kuruluşu yetkilisinin ve proje müellifinin imzaları alınmak suretiyle, standardına uygun olarak ilgili idarece düzenlenen ve yapının kullanılmasına izin verildiğini gösteren belgeyi,

26) Şantiye şefi: Konusuna ve niteliğine göre yapım işlerini yapı müteahhidi adına yöneterek uygulayan, üyesi olduğu meslek odasınca sicil kayıtları tutulan mimar veya mühendisleri,

27) Zarar gören: Yapı hasarı sebebiyle maddî zarara uğrayan gerçek veya tüzel kişileri,

28) Sigorta: Bütün riskler sigortası, mesleki sorumluluk sigortası, yapı kusuru sigortası ve doğal afet sigortasını,

29) Bütün riskler sigortası: Yapım süresi içinde, önceden bilinmeyen, anî ve haricî bir sebepten dolayı yapıda ve şantiye sahasında uğranılan her türlü hasar ve kayıplar ile kaza sonucu meydana gelebilecek ölüm ve her türlü bedenî ve maddî kayıpların karşılanması maksadıyla yapı müteahhidi tarafından yaptırılması mecburî olan sigortayı,

30) Meslekî sorumluluk sigortası: Yapının projelendirilmesinde, yapım süresinde ve denetlenmesinde görev alan; proje müellifi, müteahhit, laboratuvar ve yapı denetimi kuruluşları tarafından, mesleklerinin uygulanması sırasında verilen hizmetlerde kusur veya meslekî bilgi ve beceri eksikliği sebebiyle tazminat ödenmesini gerektiren zararları karşılamak üzere yapılan ve bu kişilerin üyesi bulunduğu meslek odaları ve birlikçe takibinin yapılması gereken mecburî sorumluluk sigortasını,

31) Yapı kusuru sigortası: Yapının kullanım süresi içinde yapı hasarları sebebiyle uğranılan maddî zararların karşılanması maksadıyla yapı sahibi tarafından yaptırılması mecburî olan sigortayı,

32) Doğal afet sigortası: Yapının kullanım süresi içinde yapıda doğal afetler sebebiyle uğranılan maddî zararların karşılanması maksadıyla yapı sahibince yaptırılması mecburî olan sigortayı,

33) İş bitirme belgesi :Yapının tamamlanmasından sonra, Yapı sahibi, yapı müteahhidi, yapı denetim kuruluşu tarafından imzalanan yapının proje ve eklerine uygun olarak bitirildiğini gösteren ilgili idaresince onaylanan belgeyi.

34) Birlik: Bu kanun hükümleri uyarınca bakanlıktan almış olduğu yetki ile görev yapan tüm yapı denetim kuruluşlarının ve laboratuarlarının üye oldukları kamu kurumu niteliğinde sivil toplum örgütünü,

35) Görevlendirme: Bakanlık veya bakanlıkça yetki verilen kurumları,

ifade eder.

Madde 4- Bu Kanunun uygulanması ile yapıların projelendirilmesinde ve yapımında;

a) Can ve mal emniyetini temin ve koruma,

b) Tabiî, kültürel ve yapılı çevreye saygı, sağlıklı ve güvenli yaşama çevresini koruma ve geliştirme,

c) Deprem ve yangın gibi âfetlere karşı güvenlik, tabiî aydınlatma, iklimlendirme, ısı, ses ve su yalıtımı da dâhil olmak üzere, enerjiyi ve kaynakları koruma, sağlıklı ve verimli kullanma ve ulaşılabilirlik,

d) Yapının inşa edileceği bölgenin ve yerin tabiî, tarihî ve kültürel şartları ve plân ile öngörülen şartlar, ilim, fen, sanat ve sağlık kuralları çerçevesinde, en az maliyet ile en fazla faydayı temin,

e) Kusur derecelerine göre sorumluluk ve tazmin,

ilkeleri gözetilir.

Yapı denetimi hizmeti; yapıya ilişkin zemin ve temel etüdü raporlarının, yapı aplikasyon projesinin, mimarî, statik, mekanik, elektrik tesisatı, çevre, peyzaj projeleri ve benzeri projeler ile bunlara dair detay, hesap, metraj ve keşiflerin, imar mevzuatına uygun olup olmadığının incelenmesine ve uygun olanlar hakkında yapı kullanma izin belgesi verilmesine esas olacak teknik rapor düzenlenmesine ilişkin hizmetlerdir.

Yapı denetimi kuruluşu olarak faaliyet gösterecek ticarî şirketin, nama yazılı ödenmiş sermayesinin tamamının denetçi olması kaydı ile mimar, inşaat, makine ve elektrik mühendislerine ait olması şarttır.

Yapı denetimi kuruluşu; yapı denetimi hizmetini, yapı sahibi veya vekili arasında akdedilen hizmet sözleşmesi hükümlerine ve mevzuata uygun olarak yürütür.

Yapı sahibi, yapım işi için sözleşme akdettiği yapı müteahhidi ile yapının proje müelliflerini, yapı denetimi konusunda vekil tayin edemez.

Yapı denetimi kuruluşları, yapı projesi ve yapı denetimi hizmetlerinin imar mevzuatı ile fen ve sanat kuralları çerçevesinde yürütülmesinde, yapının büyüklüğüne ve niteliğine göre Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelikte belirlenen sayıda ve nitelikte mimar ve mühendis ile kontrol elemanı ve yardımcı kontrol elemanı istihdam eder. Söz konusu mimar ve mühendislerin, üyesi bulundukları meslek odasından denetçi belgesi almaları şartıyla, uzmanlık alanlarına uygun olarak Yapı Denetimi Üst Komisyonunca kayıtları yapılır ve sicilleri ilgili meslek odalarınca tutulur. Yapı denetim kuruluşlarının sicilleri birlik tarafından tutulur.

Madde 6- Yapı denetimi kuruluşlarının görevleri şunlardır:

a) Proje müelliflerince hazırlanan, zeminin fizikî özelliklerinin tespit ve değerlendirilmesi ile yapının taşıyıcı sisteminin zemin ile uyumuna ilişkin hesap raporunu, mimarî, statik, makine ve elektrik projeleri ile imar mevzuatı gereğince mecburî olan her türlü hesap ve detayları, metraj ve keşifleri, yapı elemanlarına ve yapı malzemelerine ilişkin şartnameler ile deprem, yangın ve benzeri doğal afetlere karşı dayanıklılığı ihtiva eden projeyi fen ve sanat kurallarına, hesap metotlarına, şartnamelere ve ilgili diğer standartlara uygunluk açısından incelemek ve mevzuat hükümlerine uygun olanlar için sözleşmede öngörülen süre içinde uygunluklarına dair görüş vermek suretiyle, yapı projelerini ve eklerini, kanun ile öngörülen istisnalar hariç olmak üzere, imar mevzuatında belirtilen ilgili idareler dışında başka hiçbir kuruluşun vize ve onayına tâbi olmaksızın ilgili idareye teslim etmek,

b) (a) bendine göre uygun görülmeyen projeler hakkında, ilgili mevzuat hükümlerine dayanan ayrıntılı teknik gerekçeleri ile birlikte, projelerin veriliş tarihinden itibaren on iş günü içinde, proje müellifine ve yapı sahibine yazılı görüş vermek ve gerekirse ilgili idareleri ve ilgili meslek odalarını bu hususta bilgilendirmek,

c) Yapı sahibi ile akdettiği hizmet sözleşmesi metninin bir örneğini ilgili idareye ve il yapı denetimi komisyonuna vermek,

ç) Yapının inşa edileceği parseli ilgilendiren imar plânı ve plân notu, parselasyon plânı örnekleri, imar durumu belgesi, kanal kotu ve yol kotu tutanakları, aplikasyon krokisi, tapu kaydı örneği, duruma göre gerekli olan jeolojik ve jeoteknik etüt raporları örnekleri ile gerekli diğer belgelerin ilgili idarelerden alınıp alınmadığını kontrol etmek, mevzuata aykırılığı görülenler hakkında ilgili idareyi uyarmak ve il yapı denetimi komisyonunu ve Bakanlığı bilgilendirmek,

d) Yapı ruhsatının ve yapı kullanma izin belgesinin ilgili bölümlerinin, temsilcisi tarafından imzalanmasını sağlamak,

e) Yapım işlerinde kullanılan yapı malzemelerinin ve bunlar ile oluşturulan yapı elamanlarının imar mevzuatına uygunluğunu kontrol etmek ve gerekli deneyleri yapı müteahhidi tarafından yaptırılmasını sağlayarak sonuçlarını belgelemek,

f) Yapılan her türlü yapı denetimi hizmetlerine ilişkin belgelerin bir nüshasını ilgili idareye vermek, denetimler sırasında, yapıda kullanılan malzeme ve imalâtın ilgili teknik şartnamelere ve standartlara aykırı oldukları belirlendiğinde, bunları reddetmek ve durumu bir rapor ile ilgili idareye ve gerekirse malzeme denetimi ile ilgili kuruluşlara bildirmek,

h) İş yerinde, iş güvenliği ve işçi sağlığı konusundaki mevzuat uyarınca gerekli tedbirlerin alınması için yapı müteahhidini ve yapı sahibini yazılı olarak uyarmak, yapıda müteahhidin bu konuda şantiye şefi bulundurmasını sağlamak, uyarılar dikkate alınmadığı takdirde durumu ilgili kuruma bildirmek,

ı) Uygulamanın yapı ruhsatına ve eklerine, ilgili mevzuata aykırı bulunması halinde, durumu ilgili idareye bildirmek

i) İnşaatın yapım aşamasında Zemin, malzeme ve imalâta ilişkin deneyleri, şartname ve standartlara uygun olarak, ilgili mevzuat çerçevesinde faaliyet gösteren laboratuarlara müteahhit tarafından yaptırılmasını sağlamak,

j) Bakanlık ve Yapı Denetimi Üst Komisyonu ile il yapı denetimi komisyonları tarafından alınan kararların gereklerini yerine getirmek,

k) Yapım işlerinin imar mevzuatına uygunluğunun sağlanması için, yapı müteahhidine ve/veya şantiye şefine yazılı talimat vermek,

l) Denetçi mimar ve mühendisler ile kontrol elemanı mimar ve mühendisler, müteahhit ve şantiye şefi hakkındaki performans değerlendirmelerini, sicil raporlarına işlenmek üzere ilgili meslek odalarına bildirmek,

m) İnşaat alanında, can ve mal emniyetinin ve çevre sağlığının korunması ve olumsuz etkilenmemesi için gerekli olan her türlü tedbirin alınmasını sağlamak için ilgililere talimat vermek,

n) Bünyesinde görevli, denetçi mimar ve mühendisler ile kontrol elemanlarının Bakanlıkça ve ilgili meslek odalarınca verilen devamlı meslek içi eğitime katılmalarını ve bunlarla ile ilgili bilgi ve belgelerin Bakanlığa ve ilgili meslek odalarına iletilmesini sağlamak,

o) Yapım işinde görev alan fen elemanlarının meslek belgelerinin olup olmadığını kontrol etmek,

ö) Her yıl sonu itibarıyla, ilgili idare görevlileri, müteahhit veya şantiye şefi ile birlikte yapının fizikî durumunu belirleyen tespit tutanağını düzenlemek,

p) Bu Kanuna göre mecburî veya yapı sahibinin isteğine bağlı güçlendirme ve yalıtım işlerinin projelerini ve yapımını denetlemek,

r) İlişikleri kesilen denetçi mimar ve mühendisler ile kontrol elemanı mimar ve mühendislerinin, bu durumlarını gerekçeleri ile birlikte il yapı denetimi komisyonuna ve ilgili meslek odasına üç iş günü içinde bildirmek,

s) Denetim işlerine ait hizmet bedelinin ödenmesine ilişkin tahakkuk tarihinde düzenlenecek faturanın bir örneğini ilgili idareye vermek,

ş) Yapının, ruhsata ve eki projelere uygun olarak kısmen veya tamamen bitirildiği hususunda ilgili idareye rapor vermek.

t) Yapı denetim kuruluşlarında görev yapan personele ait ilgili sosyal güvenlik kurumuna primlerin ödenmiş olduğunu gösteren bildirge ve makbuzları üçer aylık dönemlerde il yapı denetim komisyonuna vermek,

Bu görevlerin yerine getirilmesi ile ilgili usûl ve esaslar, Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir.

Madde 7- Yapı denetimi kuruluşu, bu Kanunda öngörülen görevlerin gereği gibi yerine getirilmemesinden dolayı sorumludur. Yapı denetimi kuruluşu, bu Kanunun uygulanması ile ilgili hususlarda, imar mevzuatında öngörülen fennî mesuliyeti, yapı sahibine ve ilgili idareye karşı üstlenir.

Yapı denetimi kuruluşları, denetimleri altında inşa edilen yapılarda meydana gelen kanunda tarif edilen yapı hasarından dolayı, kusurlarına göre hukukî ve cezaî bakımdan sorumludur.

Yapı denetimi kuruluşu; yazılı ihtara rağmen, yapı sahibi veya yapı müteahhidi tarafından gerekli tedbirlerin alınmamasından doğan hasar ve zararlardan dolayı sorumlu tutulamaz. Yazılı ihtara ilişkin belgenin aslı, yapı yerine asılır ve ilgililerine tebliğ edilmiş sayılır ve birer örneği ilgili idareye, il yapı denetimi komisyonuna ve ilgili meslek odasına gönderilir. Yapı müteahhidi, bu ihtarnamenin şantiyede muhafazasını sağlamak ile mükelleftir.

Yapı denetimi kuruluşu, bu Kanun ile öngörülen denetim faaliyetleri haricinde hiçbir ticarî faaliyette bulunamaz.

Madde 8- Yapı denetimi hizmetlerinin bu Kanun ve ilgili yönetmelik hükümleri çerçevesinde yürütülmesinde; uzmanlık alanlarına uygun olarak Yapı Denetimi Üst Komisyonunca kayıtları yapılıp İlgili meslek odasından denetçi belgesi alan ve ilgili meslek odasınca sicilleri tutulan mimar ve mühendisler, görevli, yetkili ve bu hizmetlerin gereği gibi yerine getirilmemesinden dolayı sorumludurlar.

Denetçilere, imar mevzuatına aykırı talimat verilemez ve bu tür talimatlar yerine getirilemez.

Proje ve yapı denetçisi olarak görev alacak denetçilerin; uzmanlık alanları ve iş tecrübeleri ile taşımaları gereken şartlar, görevleri, hangi yapılarda hangi uzmanlık alanında ve kaç denetçi bulunacağı ile ilgili hususlar, Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelikte gösterilir.

Bu Kanun veya diğer mevzuat hükümlerine göre geçici veya daimî olarak meslekten men edilenler, yapı denetimi kuruluşlarında, yapı projesi ve yapının denetlenmesi işlerinde men süresince görev alamazlar.

Bu Kanun uyarınca yapı denetimi sorumlusu olarak görevlendirilen denetçiler; yaptıkları işler ile ilgili olarak yapı müteahhidi ve şantiye şefi ile birlikte, yapı sahibine, ilgili idareye, üyesi bulunduğu meslek odasına ve Bakanlığa karşı sorumludurlar.

Denetçiler; yapı denetimi kuruluşunda fiilen yapı denetimi işi üstlendikleri tarihten kuruluş ile ilişiklerinin kesilmesine kadar geçen süre içerisinde, başkaca herhangi bir meslekî veya inşaat işleri ile ilgili ticarî faaliyette bulunamazlar.

Yapı denetim kuruluşu ile ilişkilerini kesen mimar ve mühendisler işten ayrılışını noter aracılığı ile Yapı Denetim Kuruluşuna ve Yapı Denetim Komisyonuna bildirmek zorundadır.

Madde 9- Yardımcı denetçiler; yapı denetimi kuruluşuna, uzmanlık alanına göre denetçi mimar ve mühendislere, ilgili idareye, üyesi oldukları meslek odasına ve Bakanlığa karşı sorumludurlar.

Yardımcı denetçiler yapı denetimi kuruluşunda fiilen yapı denetimi işi üstlendikleri tarihten kuruluş ile ilişiklerinin kesilmesine kadar geçen süre içerisinde, başkaca herhangi bir meslekî veya inşaat işleri ile ilgili ticarî faaliyette bulunamazlar.

Bu Kanun veya diğer mevzuat hükümlerine göre geçici veya daimî olarak meslekten men edilenler, yapı denetimi kuruluşlarında veya yapının denetlenmesi işlerinde kontrol elemanı olarak görev alamazlar.

Madde 10 - Kontrol elemanları, bu Kanun ve bu Kanun uyarınca yürürlüğe konulacak yönetmelik hükümleri çerçevesinde, yapının denetlenmesi işini, bizzat yapı yerinde, denetçi mimar ve mühendisler ile kontrol elemanlarına bağlı olarak yapmakla görevlidirler.

Madde 11- Proje müellifi; yapı ruhsatına esas olan uygulama projelerini, jeoteknik raporlar dahil olmak üzere her türlü etüde dayalı çalışmaları, imar mevzuatına uygun olarak yapmak ve proje denetçileri tarafından incelenmek üzere yapı denetimi kuruluşuna vermekle görevlidir.

İncelemeye ve ilgili idareye sunulan projelere ve onaylanmış projelere ilişkin paftalarda, kazıntı, ilâve ve değişiklikler, ancak proje üzerinde imzası bulunan tarafların yazılı onayı ile yapılabilir.

Ruhsat eki projelerin birbiri ile uyumlu olması şarttır. Birbiri ile uyumlu olmayan projelerden kaynaklanan sorumluluk, öncelikle proje müelliflerine ait olmak üzere, sırasıyla yapı denetimi kuruluşu ile proje denetçilerine ve ilgili idareye aittir.

İlgili meslek odasına üye olmayan ve bürosunun tescilini ilgili odaya yaptırıp her yıl yenilemeyen proje müellifi için sicil belgesi düzenlenmez; sicil belgesi düzenlenmeyen proje müellifinin projesi, ilgili yapı denetimi kuruluşlarınca incelenmez ve ilgili idarece onaylanmaz.

Proje müellifi; yapıların projelendirilmesinde, 4 üncü maddedeki ilkelere uygun davranmak ve bu ilkelere uygunluğu sağlayacak tedbirleri almak zorundadır.

Proje müellifi, uzmanlık alanlarına göre ürettikleri projeler sebebiyle ortaya çıkan yapı hasarından ve aykırılıklardan dolayı, kusurlarına göre hukukî ve cezaî bakımdan sorumludurlar.

Madde 12- Ticarî amaç gözetilmeksizin bir parselde bir bağımsız bölümden oluşan, halka açık olmayan ve konut olarak kullanılacak yapılar hariç olmak üzere, gerçek kişiler ve kooperatifler de dahil tüzel kişiler tarafından yaptırılan her türlü yapı inşası işinin bir yapı müteahhidi tarafından üstlenilmesi zorunludur.

Yapı müteahhidi, yapı inşasını imar mevzuatına uygun olarak gerçekleştirmek ve yapıda ve şantiye sahasında üçüncü şahısların ve çalışanların güvenliği ile sağlığına ilişkin mevzuatın öngördüğü tedbirleri almaktan ve aldırmaktan sorumludur.

Yapı müteahhidi; yapı inşasında kullanılan her türlü malzemenin güvenli ve sağlığa, ilgili standartlara, imar mevzuatına uygun olmasından sorumlu olup, malzemenin ilgili standart belgesini, var ise malzeme üreticisi tarafından yaptırılan ürün sorumluluk sigortası poliçesinin örneğini, malzemenin teknik şartnamesini malzeme satıcısından almak ve bunların birer örneğini yapı sahibine, yapı denetimi kuruluşuna ve ilgili idareye vermekle mükelleftir.

Yapı müteahhidi, yapım işini, şantiye şefinin gözetiminde gerçekleştirmek zorundadır. Şantiye şefinin birden fazla yapıda görev aldığı hallerde, yapı müteahhidi, iş güvenliğinin ve işçi sağlığının temini ile mükellef bir fennî mesul görevlendirmek zorundadır.

Yapı müteahhidi, şantiye şefine ilişkin olarak bu Kanunda öngörülen şartları taşıdığı takdirde, aynı zamanda yapının şantiye şefliği görevini de üstlenebilir.

Yapı müteahhidi, yapı ruhsatının ve yapı kullanma izin belgesinin ilgili bölümlerini imzalamak zorundadır. Yapı sahibinin aynı zamanda yapı müteahhidi veya şantiye şefi olduğu veyahut hem yapı müteahhitliğini ve hem de şantiye şefliğini üstlendiği hallerde, yapı müteahhidi, ayrıca bunlar ile ilgili bölümleri de imzalar.

Yapı müteahhidi, tacir olması sebebiyle ilgili meslek odasına üye olmaya mecbur olduğu gibi; aynı zamanda yapının şantiye şefi olarak görev alacak ise, ilgili mimar veya mühendis odasına üye olmak zorundadır. Şantiye şefliği görevi sebebiyle devamlı veya geçici olarak meslekten men cezası verilen yapı müteahhidi, bu tarihten itibaren yapıda yeni bir şantiye şefi görevlendirmedikçe inşaat işlerine devam edemez; yapı, ilgili idarece en geç üç iş günü içinde mühürlenir. Yeni şantiye şefi görevlendirilip yapı ruhsatına imzası alınmadıkça, yapım işine yeniden başlanılmaz.

Yapı müteahhidi; inşaat süresi içinde yapıda işçi sağlığı, İş Güvenliği ve can emniyeti mevzuatına uygun tedbirleri almakla sorumludur. Şantiye sahasında meydana gelebilecek ölüm ve her türlü bedenî kayıplardan dolayı kusuru nispetinde, uğranılan her türlü maddî hasar ve kayıplardan dolayı ise kusursuz olarak sorumludur. Yapım işinde görev alan yapı müteahhidi, inşa edilen yapılarda sorumluluk süresi içinde meydana gelen yapı hasarlarından ve aykırılıkların sonuçlarından kusuruna göre hukukî ve cezaî bakımdan sorumludur.

Yapı müteahhidi, bu Kanunda belirlenen sorumluluk süresi ve sınırları içinde kendi kusuru dolayısıyla ortaya çıkabilecek kusur, ayıp ve aksaklıkları gidermekle mükelleftir. Bu mükellefiyeti yerine getirmeyen yapı müteahhidi yeni bir iş alamaz. Yapım işi sebebiyle diğer parsellerde ve yapılarda meydana gelen zararlar giderilmedikçe, yapı müteahhidi inşaata devam edemez.

Madde 13- Yapım işleri yürütülen şantiyede, Müteahhit tarafından yapım işinin konusuna uygun ve sözleşmeye bağlı olarak çalışan bir şantiye şefinin bulundurulması mecburîdir.

Şantiye şefinin görev ve sorumlulukları şunlardır:

a) Yapıları, ilgili mevzuat hükümlerine, ruhsat eki projelere, denetçi mimar ve mühendis ile kontrol elemanlarının talimatlarına uygun olarak inşa ettirmek,

b) İşçi sağlığına ve iş güvenliğine ilişkin mevzuatın öngördüğü tedbirleri almak ve aldırmak, bu hususlarda gereken her türlü iş ve işlemleri yapmak,

c) Şantiyede bulunması ve tanzim edilmesi gereken, yapı iş defteri ve benzeri evrakı düzenlemek, imza etmek ve ettirmek ve ilgililere ibraz etmek veya ettirmek,

d) Yapı denetimi sırasında bizzat hazır bulunarak, denetimin uygun şartlar altında yapılmasını sağlamak, şantiye defterini, buna ilişkin tutanak ve belgeleri, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin ilgili bölümlerini imzalamak,

e) Görevinden istifa ettiğinde veya yapı müteahhidince görevine son verildiğinde, bu hususu, ilgili idareye, yapı denetimi kuruluşuna, üyesi olduğu meslek odasına ve il yapı denetimi komisyonuna bildirmek.

Görevden istifa veya göreve son verme suretiyle şantiye şefliğinin boşalması halinde, yeni bir şantiye şefi görevlendirilinceye kadar yapının inşası durdurulur. Şantiye şefinin değişmesi halinde, yapı ruhsatının ilgili bölümü yeniden düzenlenir.

Yapı sahibinin vekili olarak yapı denetimi kuruluşu ile sözleşme akdeden mimar ve mühendisler, şantiye şefi olarak görev alamazlar.

Mimar ve mühendislerin şantiye şefi olabilmeleri için; ilgili mimar veya mühendis odasına üye olmak, mesleklerini icra etmeye ve şantiye şefi olarak çalışmaya engel bir halleri bulunmamak ve Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelikte öngörülen diğer niteliklere sahip olmak şarttır.

Şantiyede, yapının niteliğine ve büyüklüğüne göre, şantiye şefinin emrinde gerekli diğer teknik elemanlar bulundurulur.

Madde 14- Laboratuarlar, Bakanlıktan veya yetkili akreditasyon kuruluşundan izin belgesi alınarak kurulup faaliyet gösterirler. Bu şekilde kurulmuş laboratuar bulunmayan veya yeteri kadar laboratuar açılmayan illerdeki yapı denetimi işlerinde, kamu kurum ve kuruluşlarının laboratuarlarından faydalanılır.

Laboratuarlar; zemin ile ilgili deneyleri, inşaat ve yapı malzemeleri ile ilgili ham veya mamûl maddelerin teknik şartnamelere ve ilgili standartlara göre ölçüm, muayene, deney, test ve diğer özelliklerini tayin işlerini yaparlar.

Laboratuar yetkilileri; ilgili yönetmeliklere, teknik şartnamelere ve standartlara uygun olarak numune almak ve ikinci fıkradaki iş ve işlemleri teknik gereklere uygun olarak yapmaktan ve bunlar ile ilgili belgeleri saklamaktan, yapı denetimi kuruluşuna ve ilgili idareye karşı sorumludurlar.

Laboratuar yetkilileri; yapı malzemeleri ile ilgili ham madde ve mamûl madde üzerinde, ölçüm, muayene ve testlerin, ilgili standartlara, teknik şartnamelere veya yeterlilik şartlarına göre yapılmaması sebebiyle meydana gelen yapı hasarlarından dolayı, kusurlarına göre hukukî ve cezaî bakımdan sorumludurlar.

Laboratuarların kuruluş ve faaliyetleri ile verecekleri hizmetlere dair usûl ve esaslar, Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile düzenlenir.

İzinsiz açılmış laboratuarların faaliyetleri Bakanlıkça durdurulur.

Madde 15- Yapı sorumlularının, yapı hasarlarından doğan zararların tazmini ile ilgili sorumluluk süresi; İş bitirme belgesinin düzenlendiği tarihten ve bu Kanunda öngörülen hususlar dışındaki sebeplerden dolayı yapı kullanma izin belgesi alınamayan hallerde 29 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren başlamak üzere, yapının taşıyıcı sistemi için on yıl ve taşıyıcı olmayan diğer kısımları için iki yıldır.

Madde 16- İlgili idareler; yapı denetimi ile ilgili olarak imar mevzuatı ile verilmiş olan görevlerini, kanunî süreleri içinde tam ve eksiksiz olarak yerine getirmek ve işlemler için bu Kanunun öngördüğü belgelerin tam olarak verildiğini incelemek, eksik olanları tamamlattırmak ve bu belgeleri saklamakla görevli ve bu görevleri sebebiyle sorumludurlar.

İş bitirme belgesinde imzası bulunan idare görevlileri, görevlerinin gereği gibi yerine getirilmemesinden doğan her türlü yapı kusurundan ve zararından dolayı, tâbi olduğu mevzuat çerçevesinde sorumludurlar.

İlgili idare; yapı denetimi hizmet sözleşmesinde yer alanlar da dahil olmak üzere, projelendirmeye ve yapıma ilişkin olarak ilgililer arasında yapılan sözleşmelere, imar mevzuatına uyulmaması halinde yapı tatil tutanağı düzenleyerek rapora bağlar, inşaatı durdurur, ilgililer hakkında bu Kanunda il yapı denetim komisyonunca öngörülen idari para cezalarını kanunî süresi içinde uygulayarak tahsil eder ve yapı denetimi kuruluşunun bu Kanun hükümlerine uymaması halinde, Yapı Denetimi Üst Komisyonu ile il yapı denetimi komisyonuna üç iş günü içinde yazılı olarak bilgi verir. Bu fıkrada belirtilen görevleri yapmayan ilgili idare yetkilileri hakkında tâbi oldukları mevzuat uyarınca işlem yapılması sağlanır; gereken işlemlerin yapılmadığının tespiti halinde ise, ilgili idare yetkilileri hakkında tâbi oldukları mevzuata göre Bakanlıkça işlem yapılır veya yapılması sağlanır.

Madde 17- Yapı sahibi, imar mevzuatına uymak ve yapı denetimi hizmet bedeli de dahil olmak üzere, yapı ile ilgili her türlü hizmet bedellerini zamanında ödemek zorundadır.

Bu Kanuna uygun olarak projelendirme, yapım ve denetim için proje müellifleri, yapı müteahhidi, şantiye şefi, yapı denetimi kuruluşu belirlenmiş ve yapı ruhsatında gerekli olan imzalar alınmış ise, bu kişilerin kusurları sebebiyle oluşacak mevzuata aykırılıktan dolayı yapı sahibi hakkında cezaî işlem yapılmaz.

Yapı sahibi; 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa aykırı olarak yapı ruhsatı düzenlenmesinden kaynaklanan hasar ve zararlardan ve mevzuata aykırı diğer durumlardan dolayı ilgili idare ile birlikte sorumlu olup, ilgililerin zararlarını kanunî süresi içinde tazmin etmek zorundadır.

Yapı sahibi, tamamlanan yapıyı yapı kullanma izin belgesi düzenlenmeksizin kullanıma açamaz. Bu Kanuna aykırı olarak kullanıma açılan yapı, ilgili idarece derhal mühürlenir ve kullanılması engellenir.

Yapı sahibi, tamamlanan yapıyı yapı kullanma izin belgesi almadan kullanıma açamaz. Bu Kanuna aykırı olarak kullanıma açılan yapı, ilgili idarece derhal mühürlenir ve kullanılması engellenir.

Yapı sahibi; yapı kullanma izin belgesi alınmış yapıda, ayrıca ruhsat düzenlenmeksizin esaslı tamirat ve tadilât yapamaz. Bu yasağa aykırı bir durumun tespiti halinde, yapı derhal mühürlenir ve tamirat ve tadilât işleri durdurulur. Yapı, mevzuata uygun hale getirilmeksizin veya imar plânına ve imar yönetmeliklerine uygun olarak yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi düzenlenmeksizin yeniden kullanılamaz. İlgili idare, ruhsat alınmaksızın esaslı tamirat ve tadilât yapan veya yaptıran yapı sahibi hakkında kanunî işlem yapılmasını sağlar. Bu yapılar, yapı denetimi kuruluşunca gerekli inceleme ve testler yapılarak uygunluk görüşü verilmeksizin yeniden kullanıma açılamaz. Bu konudaki hizmetler için alınacak bedel, bu Kanuna ve ilgili diğer mevzuata uygun yapılar için alınacak bedelin iki katı olarak uygulanır.

Yapı sahibi, proje, metraj ve keşiflerde bulunmayan herhangi bir imalâtı müteahhitten ve diğer ilgililerden isteyemez ve bu gibi istekler yerine getirilemez.

Yapı sahibinin sadece kendi barınma ihtiyacını karşılamak üzere müstakil yapı inşa etmesi halinde, yapı müteahhidi gibi ilgili meslek odasına kaydolma şartı aranmaz.

Yapı sahibi ile yapı müteahhidinin veya şantiye şefinin veya hem yapı müteahhidinin ve hem de şantiye şefinin aynı kişi olması halinde, yapı sahibince ilgili idareye bu durumu belirten bir taahhütname verilir.

Yapı müteahhidi bulunmayan yapılarda, adına yapı ruhsatı düzenlenen yapı sahibi veya yapı sahipleri; inşaat süresi içinde meydana gelebilecek ölüm ve her türlü bedenî kayıplar için kusurları nispetinde, yapıda ve şantiye sahasında uğranılan her türlü maddî hasar ve kayıplardan kusursuz olarak sorumludur. Bu kişiler, bu Kanunda belirlenen sorumluluk süresi ve sınırları içinde kendi kusurundan dolayı ortaya çıkabilecek kusur, ayıp ve aksaklıkları gidermek ile mükelleftir.

Madde 18- Yapı Denetimi Üst Komisyonu; Bakanlıkça görevlendirilecek bir Genel Müdürün veya Genel Müdür Yardımcısının Başkanlığında, biri yapı denetimi iş ve işlemleri ile ilgili olmak üzere bu Genel Müdürlük bünyesinde görevli iki daire başkanı ile, Bakanlık Hukuk Müşavirliğinin, İçişleri Bakanlığı Mahallî İdareler Genel Müdürlüğünün ve Hazine Müsteşarlığı Sigortacılık Genel Müdürlüğünün ve Yapı denetim kuruluşları birliğinin, TMMOB’nin birer temsilcisinden teşkil edilir. Bayındırlık ve İskân Bakanı, oy hakkı olmaksızın Üst Komisyonun toplantılarına katılabilir.

İl yapı denetimi komisyonu; vali tarafından görevlendirilecek bir vali yardımcısının başkanlığında, ilde yapım işlerinden sorumlu biriminin en üst yetkilisinden, büyükşehir belediyesi bulunan illerde büyükşehir belediye başkanlığının, Yapı denetim kuruluşları birliğinin, TMMOB il koordinasyon kurulu temsilcisi, diğer illerde il merkezi belediye başkanlığının mimar veya mühendis unvanını haiz birer temsilcisinden teşkil edilir.

Yapı Denetimi Üst Komisyonunun ve il yapı denetimi komisyonlarının her türlü harcamaları, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulacak ödeneklerden karşılanır ve bunların toplantı ve çalışma usûl ve esasları ile sekreterya hizmetleri, Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile düzenlenir.

Yapı Denetimi Üst Komisyonunu ile il yapı denetimi komisyonlarının üyeleri, bu görevlerinden ayrıldıktan sonraki iki yıl içinde, denetiminde bulundukları herhangi bir yapı denetimi kuruluşunda görev alamazlar. Yapı denetim kuruluşları birliğinin temsilcisi için bu madde uygulanmaz. Bu temsilci kendi firması ile ilgili toplantılara katılamaz.

Madde 19- Yapı Denetimi Üst Komisyonunun görevleri şunlardır:

a) Yapıya ilişkin bilgi formu verilmesi ve sicillerin tutulması ile ilgili esasları belirlemek ve siciller ile ilgili değerlendirmelerde bulunmak,

b) İl yapı denetimi komisyonlarının talep, teklif ve şikâyetlerini değerlendirmek ve sonuçlandırmak,

c) İhtilâflı konuları, şikâyetleri ve yapı denetimi kuruluşlarının faaliyetlerini, gerekirse mahallinde incelemek veya incelettirmek için heyet görevlendirmek,

d) Kamu kurum ve kuruluşları veya özel sektör kuruluşları ile birlikte, belirlenmiş şartlara göre meslek içi eğitim ve diğer faaliyet programları düzenlemek,

e) Yapı denetimi kuruluşları, ortak ve yöneticileri, proje müellifleri, denetçi mimar ve mühendisler, kontrol ve yardımcı kontrol elemanları, şantiye şefleri, müteahhitler ile laboratuvar görevlilerinden, bu Kanun ile belirlenen görev ve sorumluluklarını yerine getirmedikleri anlaşılanlara 41 inci ve 42 nci maddelerdeki müeyyidelerin uygulanması ile ilgili kararlar almak,

f) Bu Kanunun uygulanması ve Bakanlığın yapı denetimi konusunda yapacağı düzenlemeler ile ilgili olarak, Bakanlığın talebi üzerine veya kendiliğinden tavsiye kararları vermek.

İl yapı denetimi komisyonlarının görevleri şunlardır:

a) Yapı denetimi kuruluşlarının faaliyetlerini takip etmek ve denetlemek,

b) Yapı denetimi kuruluşlarının bu Kanun ve imar mevzuatı hükümlerine uygun olarak faaliyetlerini yürütmelerini sağlamak,

c) Yapı denetimi faaliyeti sebebiyle yapı denetimi kuruluşu, yapı sahibi, denetçi mimar veya mühendis, kontrol ve yardımcı kontrol elemanları, şantiye şefi, müteahhit ve laboratuar sahibi ve sorumluları ile ilgili ortaya çıkabilecek ihtilâflar ile ilgili olarak görüş vermek ve bunların halline yardımcı olmak,

d) Yapı sorumlularına ilişkin performans değerlendirmesini yapmak ve sonucunu sicil raporlarına işlenmek üzere ilgili meslek odalarına bildirmek.

Yapı Denetimi Üst Komisyonunun ve il yapı denetim komisyonlarının üyeleri, görevlerinin bu Kanunda belirtilen usûl ve esaslara uygun olarak yürütülmemesinden sorumludurlar.

Madde 20- Yapı denetimi hizmetleri için yapı denetimi kuruluşlarına ödenecek hizmet bedelleri, ikinci fıkraya göre Bakanlıkça önceden belirlenmiş asgarî hizmet bedelinden az olmamak kaydıyla, projenin özellikleri ile yapının bulunduğu bölgenin fizikî ve sosyo-ekonomik özellikleri dikkate alınarak, yapı sahibi ile yapı denetim kuruluşu arasında yapılacak sözleşme ile belirlenir.

Asgarî hizmet bedeli, Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelikte belirtilen usûl ve esaslar çerçevesinde, kalkınmada öncelikli olarak belirlenen il ve ilçelerin sosyo-ekonomik durumu ile diğer illerde yapıların sınıfı, inşaat süresi ve büyüklüğü dikkate alınarak, yapı yaklaşık maliyetinin % 2’si ilâ % 4’ü arasında tespit edilir. Bu bedele katma değer vergisi, damga vergisi ve sigorta primi dâhil değildir. Yapım süresi 12 ay’ı geçen yapılarda artırılacak veya azaltılacak oranlar; yapının inşa edildiği yer, yapının inşaat alanı, türü, yapım süresi ve sigorta primine ve masraflarına ilişkin bedel göz önünde bulundurularak belirlenir. Sözleşme süresini aşan inşaatlarda sözleşme süresinin uzayan her bir ay için hizmet bedelinin tamamının %1.5 kadar ilave bedel eklenir. O güne kadar tamamlanmış miktar toplu ödenir.

Laboratuvar deneylerinin ve diğer laboratuvar hizmetlerinin asgarî bedelleri de, her yıl Bakanlıkça belirlenerek Resmî Gazetede yayımlanır.

Yıllara sâri yapım işlerinin denetim hizmeti bedellerinin hesaplanmasında, uygulama yılının yapı yaklaşık maliyeti; keşifli işlerde ise yapı yaklaşık maliyeti olarak, keşif bedelinin uygulama yılı artış oranı ile çarpılmış değeri esas alınır.

Asgarî hizmet bedeline ilişkin katma değer vergisi de, yapı sahibi tarafından belirlenen hesaba yatırılır. Yapı sahibinden bu maddede belirtilen bedeller dışında, hangi ad altında olursa olsun, başka hiçbir bedel talep edilemez.

Madde 21- Yapı sahibi; yapı denetimi hizmet bedelini, hizmet sözleşmesinde belirtilen ödeme plânına uygun olarak, ilgili idare tarafından belirlenecek banka hesabına yatırır.

Yıllara sâri yapım işlerinde doğabilecek fiyat farkı, yapı sahibince, yapı denetimi hizmet sözleşmesinde öngörülen süreler içinde ayrıca yapı denetimi hesabına yatırılır.

Yapı denetimi hesabı, başka maksatlar için kullanılamaz ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanunda belirtilen alacaklar da dahil olmak üzere, herhangi bir alacak için haczedilemez ve bu hesap üzerine tedbir konulamaz.

Yapı denetim hesabının açılması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir.

Madde 22- Yapı denetimi hizmet sözleşmesi, yapı sahibi ile yapı denetimi kuruluşu arasında akdedilir ve birer sureti ilgili idareye ve il yapı denetimi komisyonuna verilir.

Yapı denetimi hizmet sözleşmesinde; taahhüt edilen hizmetin konusu, yeri, miktarı, inşaat alanı, yapım süresi ile projesinde belirlenmiş ise yapının fizikî özelliklerine ilişkin bilgiler, yapı denetimi hizmet bedeli, bu bedelin ödenme programı ve şartları, ve yapı denetimi hizmeti ile ilgili diğer mükellefiyetler açıkça belirtilir. Yapı denetimi hizmet sözleşmesinin şekli ve muhtevası, Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir.

Yapı denetimi hizmet sözleşmelerine, bu Kanuna aykırı hükümler konulamaz; konulmuş ise yok hükmündedir.

Bu sözleşmeler her türlü damga vergisi resim ve harçtan muaftır

Madde 23- Yapı denetimi hizmeti bedelleri, ilgili sözleşmede öngörülen süreler aşılmaksızın yapı denetimi kuruluşlarına ödenir.

Yapı denetimi hizmeti ve laboratuar deneyleri bedellerinin belirlenmesi, denetim hesabının açılması, hizmet sözleşmelerinin düzenlenmesi ve hizmet bedelinin ödenmesi ile ilgili usûl ve esaslar, Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelik ile düzenlenir.

Yapı denetim hizmetine ait her türlü iş ve işlem, damga vergisi resim, harç ve ücretten muaftır.

Yapı sahibi; projeler onaylandıktan sonra, yapı müteahhidi ile akdettiği sözleşmenin noterlikçe tasdiktenmiş örneğini ve yapı denetimi kuruluşu ile akdettiği sözleşmenin, proje müellifleri ile akdettiği sözleşmenin ve yapı müteahhidince bu Kanuna göre yaptırılması mecburî olan sigortalar ile ilgili poliçelerin birer örneğini ilgili idareye verir.

Yapı müteahhidi bulunan yapılar için yapı müteahhidi ile şantiye şefi arasında ve yapı müteahhidinin bulunması mecburî olmayan yapılar için yapı sahibi ile şantiye şefi arasında akdedilen sözleşmenin bir örneği ile Yapı Denetimi Üst Kurulunca verilen yapıya ilişkin bilgi formunun aslı ilgili idarece istenir. Yapı sahibi, yapı müteahhidi ve şantiye şefinin aynı kişi olması halinde, sözleşme şartı aranmaz; ancak yapı sahibi, bu durumu ve yapıya ilişkin sorumluluklarını belirten noterlikçe tasdiktenmiş bir taahhütnameyi ilgili idareye verir.

Bu maddede belirtilen iş ve işlemlerin tamamlanmasını ve imar ve belediye hizmetleri ile ilgili mevzuatın gerektirdiği şartların yapı sahibince gerçekleştirilmesini takiben üç iş günü içinde, yapı sahibinin, yapı müteahhidinin, şantiye şefinin, proje müelliflerinin ve yapı denetimi kuruluşunun yetkilisinin imzaları alınmak suretiyle, standart form usûlüne uygun şekilde doldurulan yapı ruhsatı belgesi, ilgili idarece düzenlenir ve onaylanır; ilgili idare, yapı ruhsatı belgesinin bir örneğini, standart yapı ruhsatı belgesinde belirtilenler dışında, yapı denetimi kuruluşuna, yapı müteahhidine ve il yapı denetimi komisyonuna verir.

Yapı ruhsatı belgesini usûlüne uygun olarak düzenlemeyen idare yetkilileri hakkında Bakanlıkça kanunî işlem yapılır veya yapılması sağlanır.

Madde 25- Yapı ile ilgili mimarî projelerin, zeminin fizikî özelliklerinin tespitini ve değerlendirilmesini de ihtiva eden statik proje, mekanik tesisat ve elektrik tesisatı projeleri ve bunların detayları, hesapları, metraj ve keşifleri, uzmanlık alanına uygun meslek mensuplarınca hazırlanır.

Projelerin, imar mevzuatına uygun olarak hazırlanması mecburîdir.

Projeler; idareden alınan belgeler ile birlikte yapı denetimi hizmet sözleşmesi yapılan yapı denetimi kuruluşunun proje denetçisi mimar ve mühendislerince, imar mevzuatında öngörülen esaslar çerçevesinde incelenir; mevzuata uygunluğu tespit edilenler, incelenmek ve onaylanmak üzere ilgili idareye intikal ettirilir. Gerekli görülmesi veya tereddüde düşülmesi halinde, bu projeler, ilgili idarece tereddüde düşülen husus ile ilgili meslek odasına, üniversitelere veya bir başka kamu kurum veya kuruluşuna görüş alınmak üzere gönderilebilir. Bu kuruluşlar, hakkında görüş sorulan projeleri gerektiğinde bedeli ilgili idarece karşılanmak üzere inceler ve görüşünü bildirir.

iş günü içinde, yapı sahibinin, yapı müteahhidinin, şantiye şefinin, proje müelliflerinin ve yapı denetimi kuruluşunun yetkilisinin imzaları alınmak suretiyle, standart form usûlüne uygun şekilde doldurulan yapı ruhsatı belgesi, ilgili idarece düzenlenir ve onaylanır; ilgili idare, yapı ruhsatı belgesinin bir örneğini, standart yapı ruhsatı belgesinde belirtilenler dışında, yapı denetimi kuruluşuna, yapı müteahhidine ve il yapı denetimi komisyonuna verir.

Yapı ruhsatı belgesini usûlüne uygun olarak düzenlemeyen idare yetkilileri hakkında Bakanlıkça kanunî işlem yapılır veya yapılması sağlanır.

Yapı sahibi; proje, metraj ve keşiflerde bulunmayan bir imalâtı müteahhitten isteyemez. Proje müellifi, yapı sahibi ile yapı müteahhidi arasında yapılan özel sözleşmede yer alan şartları projeye, metraj ve keşiflere işlemek zorundadır.

Madde 26 - Yapı denetimi kuruluşunun denetçileri ile yardımcı denetçileri veya kontrol elemanları, şantiye şefi ve laboratuar görevlilerinin, ilgili teknik şartnamelerde ve standartlarda öngörülen şekilde, numune alınmak suretiyle, yetkili laboratuarlarda gerekli deneylerin yapılması ve uygun bulunması halinde, deney raporlarının ilgili idareye verilmesi mecburîdir. Deneylerin nitelik ve nicelikleri, rapor ve tutanaklarının düzenleme usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Madde 27 - Yapım süresi içinde, herhangi bir yapım işinin imar mevzuatına aykırı olarak yapıldığının anlaşılması halinde; tespit edilen aykırılıkların giderilmesi, yapı sahibinden, yapı müteahhidinden ve şantiye şefinden yazılı olarak talep edilir.

Ruhsata ve eki projelere aykırılık on iş günü içinde giderilerek uygunluk sağlanmadığı takdirde, bu husus, yapı denetimi kuruluşu ilgililerince üç iş günü içinde ilgili idareye bildirilir. İlgili idare, mevzuata aykırı uygulamada bulunan yapı müteahhidinin ve şantiye şefinin bu durumunu, en geç üç iş günü içinde ilgili meslek odalarına bildirir.

Yapım süresi içinde, imar mevzuatına ve ruhsat ile ruhsat eki projelere aykırı olarak yapı inşa edildiğinin ve bu durumun yapı denetimi kuruluşlarınca üç iş günü içinde ilgili idareye bildirilmediğinin tespiti halinde, yapının denetiminden sorumlu yapı denetimi kuruluşu ile uzmanlık alanına göre yapının denetiminden sorumlu denetçi mimar ve mühendisler, bu kanunun 41 ve 42. maddelerine göre cezalandırılırlar.

İlgili idare; yapı denetimi kuruluşunun ikinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen durumlarını, üç iş günü içinde il yapı denetimi komisyonuna ve Bakanlığa, sorumlu denetçi mimar ve mühendislerin durumlarını ise, aynı süre içinde ilgili meslek odalarına bildirir.

Bu maddede belirtilen aykırı uygulamaları meslek odalarına bildirilen denetçi mimar ve mühendislere, meslek odalarınca ilgili yönetmelikleri yönünde işlem yapılır.

Yıkım ruhsatına tâbi olan iş ve işlemlerde, yıkımdan doğacak zararların karşılığı, yapı müteahhidi ve yıkım ruhsatında imzası olan fenni mesulü tarafından ilgililere ödenir.

Yapı kullanma izin belgesi düzenlenmeyen yapılar kullanılamaz ve bu izin belgesi olmaksızın kullanılan yapılar, hiçbir karar alınması gerekmeksizin ilgili idarece tahliye ettirilir ve mühürlenir. Tahliye için güvenlik kuvvetlerinin desteği gereken hallerde, ilgili idarenin talebi üzerine, en geç yedi iş günü içinde tahliye işlemi valilikçe tamamlatılır.

Yapı kullanma izin belgesi düzenlenmeksizin yapının kullanılmasından, yapı sahibi, yapı müteahhidi ve kullanıcı sorumludur. Bunlara bu Kanunda öngörülen para cezaları ayrı ayrı verilir ve haklarında suç duyurusunda bulunulur.

Mahalle ve köy muhtarları, görev alanları içinde yapılan ruhsatsız ve kaçak yapıları ilgili idareye bildirirler.

Madde 28- Yapı müteahhidinin veya şantiye şefinin ölmeleri veya görevden ayrılmaları veya yapı ile ilişiklerinin kesilmesi halinde, yapı denetimi kuruluşu bu hususu tespit ettiği tarihten sonra en geç üç iş günü içinde ilgili idareye bildirir; ilgili idarece en geç üç iş günü içinde yapı mühürlenir. Yapı sahibince yeni görevlendirme yoluna gidilmedikçe ve bu husus yapı ruhsatına işlenmedikçe, yapım işine devam edilemez. Yapı denetimi kuruluşu, yeni görevlendirmeye kadar geçen süre içinde yapılan faaliyetler var ise, bunları şantiye defterine günlük olarak işlemek zorundadır.

Müteahhidin ve şantiye şefinin görevden ayrılması veya ilişiğinin kesilmesi ile ilgili ayrıntılı rapor, sicil raporlarına esas alınmak üzere, ilgili idare tarafından ilgili meslek odalarına otuz gün içinde iletilir.

Yeni görevlendirilen yapı müteahhidinin ve şantiye şefinin yapıya ilişkin sorumluluğu, yenilenen yapı ruhsatının yenileme tarihinden itibaren başlar.

Yapı denetimi kuruluşunun, görevi bırakması halinde, bu durum en geç üç iş günü içinde yapı denetim kuruluşu tarafından ilgili idareye bildirilir. Yapı denetimi kuruluşunun görevi bırakması halinde, en geç üç gün içinde ilgili idarece yapı mühürlenir; yapı sahibince, yeni bir yapı denetimi kuruluşu görevlendirilmeksizin ve bu husus yapı ruhsatına işlenmeksizin yapıma devam edilmez. Yapı denetimi kuruluşu; denetçi mimar ve mühendis, kontrol ve yardımcı kontrol elemanlarından birinin herhangi bir sebepten dolayı yapı denetim kuruluşu ile ilişiğinin kesilmesi halinde, bu durumu ilgili idare ve il yapı denetimi komisyonuna yazılı olarak bildirir. Yapı denetimi kuruluşu, ilişiği kesilen elemanlar yerine otuz gün içinde yeni eleman görevlendirmek mecburiyetindedir Bu süre içerisinde yapı denetim kuruluşu mevcut aynı nitelikteki diğer elemanları ile yapının denetimine devam eder. Aksi takdirde, yapı denetimi kuruluşu kanunî sorumluluktan kurtulamaz.

Yapı denetimi kuruluşu, ilişiği kesilen elemanlar yerine otuz gün içinde yeni eleman görevlendirmek mecburiyetindedir.

Yapı denetim kuruluşu 30 gün içerisinde eksik personelini tamamlanmadığı taktirde Yapı denetim kuruluşunun yeni iş alması ve hizmet bedeli ödemeleri ile işlemleri askıya alınır. Eksik personelini 60 gün içerisinde tamamlamadığı taktirde denetlediği inşaatlar ilgili idare tarafından mühürlenir. Bu süre 90 gün devam ederse yapı denetim kuruluşunun belgesi iptal edilir.

Yapı denetimi kuruluşlarının sorumluluğu yapının tamamı için geçerli olup, yapıda daha önce görev üstlenen yapı denetimi kuruluşu ile birlikte duruma göre müteselsil olarak sorumludur. Bu maddede öngörülen hususlara aykırılıktan dolayı meydana gelen zararlar, ilgililerin kusurlarına göre meslekî sorumluluk sigortalarından karşılanır.

Yapı denetimi hizmet sözleşmesinin feshi sebebiyle tarafların tazminat talebi hakları saklıdır.

Yapı denetimi kuruluşlarına ilişkin olarak bu maddede belirtilen işlemler; sicil raporlarına ve yapılacak diğer işlemlere esas alınmak üzere, ilgili meslek odalarına ve Bakanlığa bildirilir.

Yapı denetim kuruluşunda görevli mimar ve mühendislerin senelik izin, iş yoğunluğu, hastalık vb. nedenler ile geçici olarak görev yerinde bulunamamaları halinde yapı denetim kuruluşu aynı niteliğe haiz bir başka personeli görevlendirilir.

Madde 29- Yapı, imar mevzuatı ve ruhsat ile ruhsat eki projelere uygun olarak tamamlandığında, yapı sahibi veya vekili yapı kullanma izni belgesi almak için ilgili idareye müracaat eder. Müracaat üzerine, yapı yerinde, yapı sahibi veya vekili veya şantiye şefi, yapının ilgili denetçi mimar ve mühendisleri ile birlikte ilgili idarece son incelemede bulunulur.

Yapı projeleri, şantiye defteri, ve yapı denetimi kuruluşunca yaptırılan deney ve testlere ilişkin belgeler ile birlikte yapının incelenmesi neticesinde, yapı denetimi kuruluşunca hazırlanan rapor ile birlikte iş bitirme belgesi düzenlenir ve gerekli imzalar tamamlandıktan sonra, yapı kullanma izin belgesi ve yapı sertifikası ilgili idarece düzenlenir.

Yapı kullanma izin belgesinin teslim alınabilmesi için, 31 inci maddede belirtilen yapı kusuru sigortası ve doğal afet sigortası poliçelerinin birer örneğinin yapı sahibince ilgili idareye verilmesi şarttır.

Yapı kullanma izin belgesi düzenlenen yapılarda ruhsat eki projelerde değişiklik gerektirecek şekilde esaslı tadilât yapılması veya yapının kullanma amacının değiştirilmesi, ruhsata tâbidir. İnşası süren yapılarda yapılacak tadilât hakkında da bu hüküm uygulanır.

Ruhsat alınmaksızın yapıda herhangi bir tadilât yapılması ve bu tadilâtın binanın kısmen veya tamamen hasara uğramasına sebep olması halinde; ruhsat eki yapı projelerini hazırlayanların, yapı müteahhidinin, şantiye şefinin, yapı denetimi kuruluşu ile denetçi mimar ve mühendislerinin ve kontrol elemanlarının bu Kanunda öngörülen sorumlulukları, tadilât yapılan kısım ve hasara maruz kalan diğer kısımlar ile ilgili olarak ortadan kalkar.

Madde 30- Bu Kanun kapsamında denetimi gerçekleştirilerek yapılmış olan yapılar için, proje müellifine, yapı müteahhidine, şantiye şefine, yapı denetimi kuruluşu ile denetçi mimar ve mühendislerine ilişkin bilgileri ihtiva eden bir yapı sertifikası düzenlenir.

Yapı kullanma izin belgesi düzenlenmeyen ve yapı sertifikası verilmeyen yapılar kullanılamaz; bu yapılarda gerçekleştirilecek herhangi bir faaliyet için daimî veya geçici işletme ruhsatı da düzenlenemez.

Proje müellifi; yapının yapım süresince ve 15 inci maddede belirtilen sorumluluk süresince, yapı hasarlarından kaynaklanan zarar sebebiyle kendisine düşecek hukukî sorumluluklara karşılık olmak üzere, meslekî sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadır.

Yapı müteahhidi, inşa ettiği yapıda meydana gelen yapı hasarlarından kaynaklanan zarardan dolayı kendisine düşecek hukukî sorumluluklar sebebiyle 15 inci maddede belirtilen sorumluluk süresi boyunca meslekî sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadırlar.

Yapı müteahhidi ve müteahhidi bulunmaksızın yapılabilecek yapılarda adına yapı ruhsatı düzenlenen yapı sahibi veya yapı sahipleri, yapım süresi içinde meydana gelebilecek ölüm ve her türlü bedenî ve maddî kayıplar ile yapıda ve şantiye sahasında uğranılan her türlü hasar ve kayıpları karşılamak maksadıyla bütün riskler sigortası yaptırmak zorundadır. Bütün riskler sigortası, mevcut inşaatın bütün riskler teminatına ilâve olarak, işveren malî sorumluluk ve üçüncü şahıslar malî sorumluluk teminatlarını kapsar.

Laboratuvar sahipleri, bu Kanun kapsamındaki hukukî sorumlulukları sebebiyle, inşaat süresi ve 15 inci maddede belirtilen sorumluluk süresi boyunca meslekî sorumluluk sigortası yaptırmak zorundadırlar.

Yapı sahibi;

a) Yapı kullanma izni alındıktan sonra 15 inci maddede belirtilen sorumluluk süresi boyunca, mâliki veya üzerinde sınırlı aynî hak sahibi olduğu her bir yapı için ayrı ayrı olmak kaydıyla, yapı kusuru sebebiyle meydana gelebilecek yapı hasarlarından kaynaklanan zararın karşılanmasını sağlamak üzere, yapı kusuru sigortası,

b) Yapıda doğal afetler sebebiyle meydana gelebilecek hasarlardan kaynaklanan zararların karşılanmasını temin etmek üzere, Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek afet türlerine ilişkin risklere karşı yapılan doğal afet sigortası,

yaptırmak zorundadır.

Yapı kusuru sigortası ile doğal afet sigortasının her biri için ayrı poliçe düzenlenir.

Madde 32- 15 inci maddede belirtilen sorumluluk süresi içinde tazminat talebini gerektirecek herhangi bir yapı kusuru hasarının ortaya çıkması halinde, buna dair tazminat, yapı hasarının niteliğine göre öncelikli olarak yapı kusuru sigortasından veya doğal afet sigortasından karşılanır. Sigorta şirketleri, tazminata konu yapı kusuru sigortası kapsamındaki yapı kusuru hasarlarını, zarar gören tarafından hasara ilişkin belgelerin kendilerine verilmesinden itibaren otuz gün içinde ödemek zorundadırlar.

Doğal afet sigortası kapsamında meydana gelen bir hasara ilişkin tazminat, zarar gören tarafından hasara ilişkin belgelerin verilmesini takip eden otuz gün içinde sigorta şirketince ödenir.

Yapı kusuru sigortası veya doğal afet sigortasını yapan sigorta şirketi, ödediği hasar bedeli miktarınca zarar görene halef ve zarar görenin bu Kanunda belirtilen diğer yapı sorumlularına karşı yöneltebileceği haklara sahip olup diğer yapı sorumlularına rücû edebilir.

Yapının ağır derecede hasar görmesi veya yıkılması halinde, yapı bedeli zarar görene ödenir. Böylece ödenecek zararın belirlenmesinde, her yıl inşaat birim maliyetlerine göre hesaplanacak yapı yaklaşık maliyeti dikkate alınır.

Güçlendirme gerektiren orta derecede hasarlı yapılarda ise, hasar tutarı hasarın meydana gelişinden itibaren üç ay içinde yapı denetimi kuruluşunca yaptırılacak güçlendirme projesinin ve maliyetinin ilgili idarece onaylanmasından itibaren altmış gün içinde zarar görene ödenir.

Yapı hasarının hafif, orta, güçlendirme gerektiren orta ve ağır hasar olarak derecelendirilmesi ile ilgili usûl ve esaslar; yapının bulunduğu yer, konum, zemin, büyüklük, yapım tarzı ve özellikleri gibi hususlar da göz önüne alınarak, Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile düzenlenir.

Madde 33- Yapı sorumluları;

a) Beklenen doğal afetler sonucunda, yapının taşıyıcı sisteminde güçlendirme gerektiren orta dereceli hasarlar ile yapının yıkılması veya ağır derecede hasar görmesi hali hariç olmak üzere, meydana gelen yapı hasarlarından,

b) Yapının projelendirilmesine esas yönetmelik ve standartlarda öngörülenin üstünde etkiler göstererek meydana gelen doğal afetlere bağlı yapı hasarları sebebiyle yapının yıkılmasından veya ağır derecede hasar görmesinden,

sorumlu tutulamaz ve bu hususlarda kendilerinden tazmin talebinde bulunulamaz.

Madde 34- Yapı kullanma izin belgesi düzenlendikten sonra, ilgili idareden izin alınmaksızın ve tadilât projesi ve ruhsatı alınıp yapı denetimi kuruluşunca denetlenmeksizin yapının taşıyıcı sistemini etkileyecek değişiklikler yapılamaz. Aksi takdirde, meydana gelecek yapı hasarlarından ve bu Kanuna aykırı iş ve işlemlerden dolayı, izinsiz tadilâtı yapan ve yaptıran kişi hukukî ve cezaî bakımdan sorumlu olur.

Madde 35- Zarar gören; yapının taşıyıcı sisteminin hasara uğraması halinde, hasarın meydana geldiği yılın carî fiyatlarıyla güçlendirme bedelini veya yapının yıkılması halinde, teminat tutarı üzerinden yapı hasarı bedelini, doğrudan sigorta şirketinden talep edebilir ve sigorta şirketinin ödemeyi reddetmesi halinde dava yoluna başvurabilir.

Madde 36- Bu Kanunda öngörülen sigortalara ilişkin sigorta genel şartları, Bakanlığın görüşü alınarak Hazine Müsteşarlığınca, tarife ve talimatlar ise Bakanlığın görüşü alınarak Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan tarafından belirlenir ve Resmî Gazetede yayımlanır. Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan tarifeleri serbest bırakmaya yetkilidir.

Bu Kanunda öngörülen sigortalar, Türkiye’de faaliyette bulunan sigorta şirketlerinden Hazine Müsteşarlığınca belirlenecek olanlar tarafından yapılır.

Yapı sahibi tarafından doğal afet sigortası yaptırılacak yapılardan 587 sayılı Zorunlu Deprem Sigortasına Dair Kanun Hükmünde Kararname kapsamında bulunanların doğal afet sigortası teminatı, Doğal Afet Sigortaları Kurumunca verilir.

Sigorta şirketleri, 587 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamı dışında bulunan yapılar için verdikleri doğal afet sigortası teminatlarının ve bu Kanunda öngörülen sigortalar için verdikleri teminatların kendi üzerlerinde tuttukları miktarı aşan kısmını, Hazine Müsteşarlığınca belirlenecek usûl ve esaslar çerçevesinde Doğal Afet Sigortaları Kurumuna devredebilir. Doğal Afet Sigortaları Kurumu, bu sigortalar ile ilgili olarak reasürans teminatı vermeye yetkilidir.

Dördüncü fıkrada belirtilen reasürans teminatına ilişkin her türlü işlem, Doğal Afet Sigortaları Kurumu nezdinde oluşturulacak münferit bir hesapta izlenir. Doğal Afet Sigortaları Kurumunun bu Kanun kapsamında vereceği reasürans teminatları ile ilgili sorumluluğu, bu hesaba göre ortaya çıkan ödeme gücü ve imkânı ile sınırlıdır. Doğal Afet Sigortaları Kurumu, bu hesabın idaresini, dışarıdan hizmet satın alma yoluyla yürütebilir.

Madde 37- Bu Kanuna göre yapı denetimine tâbi yapılarda meydana gelecek hasarlardan doğan zararları, yapı sorumlularının sorumluluğuna ilişkin hükümler çerçevesinde geçerli bulunan teminat tutarları dahilinde karşılamak üzere, Doğal Afet Sigortaları Kurumu nezdinde Yapı Denetimi Garanti Sigortası Hesabı teşkil edilir.

Yapı Denetimi Garanti Sigortası Hesabına, 31 inci maddede belirtilen yapı kusuru sigortasını yapan sigorta şirketlerinin iflâsı veya herhangi bir sebepten dolayı faaliyetlerine tamamen son verilmesi veya bu sigortanın mücbir sebepten dolayı yaptırılamamış olması hallerinde başvurulabilir.

Yapı Denetimi Garanti Sigortası Hesabı; bu Kanun uyarınca yapılması mecburî sigortaların brüt primlerinin yüzde biri oranında, sigorta şirketlerinden ve sigorta ettirenlerden ayrı ayrı alınacak paylardan meydana gelir.

Yapı Denetimi Garanti Sigortası Hesabına ödenecek paylar, sigorta poliçesinin düzenlendiği tarihten itibaren, en geç yirmibeş gün içinde Doğal Afet Sigortaları Kurumunca bildirilecek hesaba yatırılır. Yapı Denetimi Garanti Sigortası Hesabının zamanında tahsil edilemeyen gelirleri hakkında, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.

Yapı Denetimi Garanti Sigortası Hesabının teşkiline, işleyişine, varlıklarının nemalandırılmasına, bu Hesaptan yapılacak ödemelere ve bu Hesap ile ilgili diğer hususlara ilişkin usûl ve esasları belirlemeye, Hazine Müsteşarlığı yetkilidir.

Yapı denetimi kuruluşlarının ortak ve yöneticileri, denetçi mimar ve mühendisleri, bunların eşleri ve birinci derecede kan ve kayın hısımları; yapı denetimi kuruluşunun denetim hizmeti verdiği işlerde yapı müteahhitliği ve şantiye şefliği faaliyetinde bulunamazlar.

Yapı denetimi kuruluşunun ortağı veya yöneticisi olan denetçi mimar veya mühendisleri, kontrol ve yardımcı kontrol elemanları, ilk yapı denetimi görevini aldıktan sonra ve denetçi mimar veya mühendisleri ise, yapı denetimi kuruluşuna katılmaları akabinde, daha önce sorumluluklarını üstlendikleri müteahhitlik, şantiye şefliği, fennî mesullük gibi her türlü iş ve işlemlerini devrederek sorumluluktan ayrılmak mecburiyetindedirler. Proje müellifleri, üstlendikleri projenin tamamlanmasından sonra, hazırladıkları projelerin yapı denetimi işini yapmamak kaydıyla, yapı denetimi kuruluşuna katılabilirler.

Madde 39- Yapı denetimi kuruluşu ile laboratuar kuruluşunun sicilleri, ilgili idare ve il yapı denetimi komisyonu tarafından düzenlenen performans değerlendirmesine ilişkin raporlara göre yapı denetim kuruluşları birliğine bağlı odalarınca tutulur.

Yapı denetimi kuruluşlarının denetçi mimar veya mühendisleri, kontrol elemanları, proje müellifleri, şantiye şefleri ile laboratuar denetçi mühendislerinin sicillerini, üyesi oldukları meslek odaları verir. İlgili idareler ve il yapı denetimi komisyonları; denetçi mimar ve mühendislerin, kontrol elemanlarının, proje müelliflerinin ve şantiye şeflerinin performanslarının değerlendirilmesine ilişkin raporlarını, sicil raporlarına işlenmek üzere ilgili meslek odalarına gönderirler.

Yardımcı kontrol elemanlarının sicilleri, ilgili mevzuatta belirtilen usûllere göre tutulur.

Yapı müteahhidinin performansı hakkında, ilgili idare ve il yapı denetimi komisyonu tarafından düzenlenen değerlendirme raporları, sicil raporlarına işlenmek üzere, kayıtlı oldukları meslek odasına gönderilir ve sicilleri ilgili oda tarafından tutulur.

İkinci, üçüncü ve dördüncü fıkralardaki sicil raporlarının bir nüshası, değerlendirilmek üzere ilgili meslek odaları tarafından Yapı Denetimi Üst Komisyonuna gönderilir.

Sicil raporları ile ilgili diğer usûl ve esaslar, Bakanlıkça yürürlüğe konulacak yönetmelik ile belirlenir.

(1) Bakanlık, yapı denetimi kuruluşlarının bu Kanunun uygulanması ile ilgili işlem ve faaliyetlerini inceleme ve denetleme yetkisine sahiptir. Bakanlık; projelendirme, yapımda ve denetimde görev alanlar da dahil olmak üzere, ilgili idarelerin görevlileri hakkında, mevzuata aykırılığın giderilmesine dair her türlü tedbiri almaya ve kanuni işlemi yapmaya veya yaptırılmasını istemeye yetkilidir.

(2) Başvuru, Soruşturma ve Diğer Hususlar :

a) Yapı denetim kuruluşları, laboratuarlar, şirket ortakları ve yapıdan sorumlu elemanlar ile ilgili tüm şikayet ve aykırı filleri hakkında, ilgili idareler de dahil tüm başvurular İl Yapı Denetim Komisyonuna yapılır. İl Yapı Denetim Komisyonu başvuruları değerlendirir, gerekirse soruşturma açar, ilgililerin savunmalarını alır ve aykırı fiilleri saptananlar hakkında bu kanun hükümlerine göre cezalandırılmalarına karar verir.

b) İl Yapı Denetim Komisyonu, aykırı fiilleri saptanan yapı denetim kuruluşları ve laboratuarlarının disiplin cezalarının uygulanması için Birliğe tebliğ eder. Yapı denetim kuruluşlarının ve laboratuarlarının izin belgesi iptali disiplin cezaları onay ve Resmi Gazetede ilanı için Bakanlığa sunulur.

c) İl Yapı Denetim Komisyonu, aykırı fiilleri saptanan yapıdan sorumlu elemanların disiplin cezalarını kendi mevzuatlarına göre değerlendirilmesi için ilgili meslek odasına bildirir.

d) Bu kanun hükümlerine göre, aykırı fiilleri saptanan yapı denetim kuruluşları, laboratuarları ve tüm yapı sorumlularının idari para cezalarının uygulanması ile ilgili işlemlerin yapılması için, söz konusu ilgili idareye bildirilir.

e) İl Yapı Denetim Komisyonu, kendine intikal eden dosyaları, en geç bir ay içinde karara bağlamakla yükümlüdür.

f) Verilen disiplin ve idari para cezalarına karşı on beş gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. Mahkeme sonuçlanıncaya kadar adı geçen cezalar askıya alınır. İtirazlar, zorunlu olmayan hallerde evrak üzerinde incelenerek en kısa sürede karara bağlanır. İtiraz üzerine verilen mahkeme kararı kesindir. Kesinleşen idari para cezalarının en geç yedi iş gününde ödenmesi zorunludur. Süresi içinde ödenmeyen idari para cezaları, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca tahsil edilir.

g) Sürekli faaliyet durdurma kararı kesinleşen yapı denetim kuruluşunun denetlediği yapıların inşaatının devamına, yeni bir yapı denetimi kuruluşu görevlendirilmedikçe izin verilmez.

İzin belgesinin geçici askıya alınması; yapı denetim kuruluşunun ve laboratuarın bu süre içinde yeni iş almaması, elindeki denetim işlerine devam edebileceğini ifade eder.

h) Disiplin cezalarının verilmesinde sıra gözetmeksizin takdir hakkı kullanılır ancak, suçun tekrarı halinde, en az bir üst cezanın verilmesi zorunludur.

(i) Herhangi bir nedenle geçici veya sürekli meslekten men cezası alan denetim elemanı yerine yapı denetim kuruluşunca ayni statüde başka bir eleman atanır .

(ı) Takdir olunan disiplin ve idari para cezaları fiilleri ile ilgili diğer kanunlardaki hükümler saklıdır.

(j)Yapılarda meydana gelen ağır dereceli hasar veya yıkılma sebebiyle yaralanma ve can veya mal kaybı olması halinde, bu Kanunda öngörülmeyen hususlarda genel hükümlere göre tazmin talebi hakları saklıdır.

Madde 41- Yapı denetimi kuruluşları, laboratuarları ve denetim elemanları ile laboratuar sorumlularının denetim hizmeti yaparken, denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgelerinin iptalini gerektiren fiil ve haller ve uygulanacak disiplin ceza hükümleri aşağıdadır:

(1) Uyarma cezası, yapı denetim kuruluşu, laboratuar ve sorumlu elemanlarının görevlerinde daha dikkatli olması gerektiği hususunun yazı ile bildirilmesi, üç ay içinde tekrarı halinde, üç aya kadar izin belgesinin askıya alınmasını gerektiren fiiller:

a) Proje müelliflerince hazırlanan uygulama projelerinin, hesaplarının ve raporlarının ilgili mevzuata, fen ve sanat kurallarına uygunu ve muhtelif meslek disiplinlerince hazırlanmış projelerin birbirleri ile uyumunu kontrol etmeksizin onaylamak,

b) Yapı sahibince yapı denetim kuruluşu, yeterli sürede yazı ile bilgilendirildiği halde, yapı denetim kuruluşu, numune alma , test ve muayene için laboratuarı yeterli sürede yazı ile görevlendirip, inşaat şantiyesine sevkini sağlamayan ve / veya uygulanan numune alma, test ve muayenelerin standartlara göre yeterli nitelik ve nicelikte uygulamasını gerçekleştirmek üzere gözetim için yetkili yapı denetim elemanını fiilen inşaat mahallinde bulundurmayan yapı denetim kuruluşu,

c) Yapı denetim kuruluşlarının, meslek etiği ve kanun hükümlerine uymayacak şekilde, reklam ilan ve propaganda yapmaları,

d) Mevzuata ve meslek etiğine aykırı talimat vermek veya talimatı yerine getirmek.

e) Yapı denetim kuruluşunca, yeterli sürede yazı ile bilgilendirildiği halde, laboratuarın inşaat yerine ilgili elemanın ve ekipmanını göndermemesi,

f) Laboratuarın, yapı denetim kuruluşunun sorumlu denetim elemanı fiilen bulunmadan numune alması,

g) Numune alma, test ve muayeneleri standartlara göre yeterli nitelik ve nicelikte uygulamamak,

(2) Altı aya kadar izin belgesinin askıya alınması, altı ay içinde tekrarı halinde, izin belgesinin bir yıla kadar askıya alınması disiplin cezasını gerektiren fiiller:

a) Yapı denetim kuruluşunun, proje denetimi aşamasında, Bakanlıkça hazırlanan Mühendislik ve Mimarlık Proje Hazırlama Esasları, imar planı, ilgili idarenin imar yönetmelikleri ile diğer yönetmelikler, şartname ve standartlara uygunluğunu kontrol etmeksizin onaylamak veya aykırı olmasına rağmen bunlar hakkında uygun görüş vermek,

b) Yapı denetim kuruluşunun, yapı denetimi aşamasında, ruhsat, onaylı proje hesap ve raporlara, standartlara, fen ve sanat kurallarına aykırı uygulamalardan bilgi sahibi olduğu tarihten itibaren, 27. maddede belirtilen onüç iş günü içinde ilgili idareye bildirmemek,

c) Yapı denetim kuruluşunun denetim elemanları ve / veya denetlenecek veya denetlenmekte olan yapıya ilişkin, ilgili idareye sunulan belgelerden veya verilen bilgilerden herhangi birinin gerçeğe aykırı olması.

d) Yapı sahibince yazılı bilgilendirildiği halde, denetim görevini yeterli sürede ve gereği gibi yerine getirmeyerek yapım işinde gecikmeye neden olmak,

e) Denetim elemanlarının, denetim sorumlulukları üzerinde iken, kanunda belirtilen çalışma yasaklarına uymaması veya mesleğini yerine getirmesi kısıtlanmış veya mesleği ifa yetki ve yeterliliğine sahip olmayanları çalıştırmak veya çalışmasına göz yummak.

e) Yapı denetim kuruluşunca, yeterli sürede yazılı ile bilgilendirildiği halde, bir ay içinde üç defa, laboratuarın inşaat yerine, yeterli nitelik ve nicelikte elemanın ve ekipmanını göndermemesi,

f) Test yapılmadan, numune alınmadan rapor düzenlemek.

(3) Altı aydan bir yıla kadar izin belgesinin askıya alınması, bir yıl içinde tekrarı halinde, izin belgesinin iptali disiplin cezasını gerektiren fiiller;

a) Yapı denetim kuruluşunun , denetim elemanları ve / veya denetlenen yapıya ilişkin işlemleri ile ilgili Bakanlığa sunulan belgelerden veya verilen bilgilerden herhangi birinin gerçeğe aykırı olması,

b) Laboratuar ortak ve sorumlularının Bakanlığa sunulan belgelerden veya verilen bilgilerden herhangi birinin gerçeğe aykırı olması,

c)Yapı sahibince yeterli sürede yazı ile bilgilendirildiği halde, yapı denetim kuruluşu, numune alma , test ve muayene için laboratuarı yeterli sürede yazı ile görevlendirip, inşaat şantiyesine sevkini sağlamayan ve / veya uygulanan numune alma, test ve muayenelerin standartlara göre yeterli nitelik ve nicelikte uygulamasını gerçekleştirmek üzere gözetim için yetkili yapı denetim elemanını fiilen inşaat mahallinde bulundurmayan yapı denetim kuruluşu,

d) Yapı denetim kanunu ve ilgili yönetmeliğe aykırı fiilleri sebebiyle kurucu ve ortaklarından herhangi biri hakkında üç aydan fazla hürriyeti bağlayıcı cezaya hüküm olunan yapı denetim kuruluşu,

(4) Yapı denetim kuruluşunun izin belgesinin iptali disiplin cezasını gerektiren fiiller:

a) Yapı denetim kuruluşunun ve laboratuarın izin belgesi başvurusu için Bakanlığa sunduğu belgelerden her hangi birini gerçeğe aykırı düzenlemek veya bu tür belgeleri kullanmak,

b) Belirlenen yapı denetim hizmet bedellerinin altında yapı denetimi yapılması sonucunu doğuracak filleri tespit edilen,

c) Yapı denetim kuruluşunun, Yapı denetim hizmetlerinde standartlara aykırı test sonuçlarına veya ayıplı malzeme kullanılmasına, bilgi sahibi olduğu halde, göz yummak,

d) Test yapmaksızın veya aykırı test sonuçları ile ilgili olumlu rapor düzenlemek,

e) Son bir yıl içinde, üç kere izin belgesinin askıya alınması,

f) Yasa dışı menfaat temin etmek maksadı ile gerek üye, gerek meslek mensupları ve gerekse de üçüncü şahıs ve şirketler arasında gizli anlaşmalar yapılması ve yasaya aykırı olarak müesseseler kurulması.

g) İzin belgesi iptal edilen yapı denetim kuruluşunun, kurucuları ve ortakları ile mahkeme kararı kesinleşen sorumlu denetim elemanları başka bir yapı denetim kuruluşunda görev almaları halinde, görev aldıkları bu kuruluşa izin belgesi verilmez ve belge verilmiş ise iptal edilir.

Madde 42- Yapı sorumlularına, bu Kanuna aykırılık teşkil eden ve aşağıda gösterilen fiil ve halleri sebebiyle ve kusur derecelerine göre idari para cezası verilir.

(1) Proje müellifine proje sözleşme bedelinin, yapı denetim kuruluşuna yapı denetim hizmet bedelinin, laboratuar sorumlusuna yapı toplam laboratuar bedelinin ve yapı sahibi ile müteahhide yapı yaklaşık maliyetinin, % 3 ‘üne kadar, idari para cezasını gerektiren fiiller:

a) Kanunda yazılı sürelere uymamak,

b) İdareyi uyarma, bilgilendirme ve ihbar mecburiyetlerini süresi içinde yerine getirmemek,

c) Bu Kanunun ve diğer mevzuatın öngördüğü tescil, sicil ve kayıt görevlerini gereği gibi yapmamak,

d) İnşaat alanında fert, toplum ve çevre sağlığı ile ilgili tedbirleri almamak,

e) İş güvenliği ve işçi sağlığı ile ilgili mevzuatın öngördüğü tedbirleri almamak, bu konudaki uyarı ve bildirim mecburiyetlerini yerine getirmemek,

f) Denetçi mimar ve mühendisler bakımından, bu Kanunda belirtilen çalışma yasaklarına uymamak.

(2) Proje müellifine proje sözleşme bedelinin, yapı denetim kuruluşuna yapı denetim hizmet bedelinin, laboratuar sorumlusuna yapı toplam laboratuar bedelinin ve yapı sahibi ile müteahhide yapı yaklaşık maliyetinin, % 5 ‘ine kadar, idari para cezasını gerektiren fiiller:

a) İmar mevzuatı ile öngörülen denetim görevini gereği gibi yerine getirmeyerek yapım işinde gecikmeye sebep olmak,

b) Mesleğini yerine getirmesi kısıtlanmış, yasaklanmış veya mesleği ifa yetki ve yeterliliğine sahip olmayanları çalıştırmak veya çalıştırılmasına göz yummak,

c) Kontrol elemanları bakımından, imar mevzuatında belirlenen süre ve zamanlarda işlerinin başında bulunmamak veya görev yerini terk etmek,

d) İmar mevzuatı uyarınca gerekli tutanak, defter ve belgeleri düzenlememek veya eksik veya kasıtlı olarak yanlış düzenlemek veya bulundurulması gereken yerlerde bulundurmamak veya bunları inceleme yetkisine sahip olanlara vermemek,

e) Şantiye, malzeme ve imalat denetimlerini imar mevzuatında öngörülen süre ve şartlar çerçevesinde yapmamak,

3. Proje müellifine proje sözleşme bedelinin,yapı denetim kuruluşuna yapı denetim hizmet bedelinin, laboratuar sorumlusuna yapı toplam laboratuar bedelinin ve yapı sahibi ile müteahhide yapı yaklaşık maliyetinin, % 10 ‘una kadar, idari para cezasını gerektiren fiiller:

a) Standardına aykırı malzeme kullanmak veya kullanılmasına göz yummak,

b) Herhangi bir yapı hakkında, bu Kanun uyarınca çıkarılacak yönetmelik, ilgili şartname ve standartlara aykırı olarak laboratuar hizmeti vermek,

c) Zemin, malzeme ve imalata ilişkin ölçüm, muayene, test, özellik tayini ve deneyleri şartname ve standartlara uygun olarak yapmamak veya yaptırmamak,

d) Bu Kanun uyarınca yapılması gereken sigortaları yaptırmamak veya yapılıp yapılmadığı konusunda gerekli denetimi yapmamak,

e) Mevzuata aykırı talimat vermek veya mevzuata aykırı talimatı yerine getirmek,

f) Faaliyet yasaklarına ve durdurma kararlarına aykırı hareket etmek,

g) Gerçeğe aykırı belge düzenlemek veya böyle belgeleri bilerek kullanmak,

i) İmar mevzuatı uyarınca ilgili idarece verilen talimatlara uymamak,

4. Proje müellifine proje sözleşme bedelinin, yapı denetim kuruluşuna yapı denetim hizmet bedelinin, laboratuar sorumlusuna yapı toplam laboratuar bedelinin ve yapı sahibi ile müteahhide yapı yaklaşık maliyetinin, % 20 ‘sine kadar , idari para cezasını gerektiren filler:

a) Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmelikler ile belirlenen ücret tarifelerinin altında yapı denetimi yapılması sonucunu doğuracak şekilde hileli usuller kullanmak,

b) İmar mevzuatına aykırı olarak proje, proje detayı, hesabı, metrajı ve keşfi ile rapor ve diğer belgeler düzenlemek veya imar mevzuatına ve ilgili diğer mevzuata aykırı olmalarına rağmen bunlar hakkında uygun görüş vermek.